ఆంధ్ర దేశ కథలు

(sr ధరాష్ట్ర )మునుండి) |
పి/శాశకులు .
ఆ) వత్సవాయి కాయజగపలివర్ముగా రుం

ఆద
ఆం(ధంరెక గ్ర లం.

3 ల ఖ్‌ ల
(+ గొ 9 శాం షం యున్న గ =)
శ 20 wet ర్యా (4 జ్య
స J ప "6 స్త ౫:
శీరవచ్చ వాయి కాయని పతన గారు.
శ! స్ట్‌

జూ నుర కోటు

రు వ్ర నర్మ గా చె ముగిరింపబడి

a

క సరచ్యత అ ఈ సు ప వీర౦ంకకెంగు వ వగు) జాన

సర్వ స్వాద్యు సంకలితము, 19380 వెల (0-8-0

ప

అద్భృ్యప ఘు,
కా

(సుధాని థి.)

గరు ర ల రు ము OR రు రు రు ఈ Gee

hE |

శై లురోమ్లపిక్క నే రత్నగిరియను గ రమ ముండుగ
లదు, జనక చ్చు పట్ల "రెండు మెళలోపున పేవను లేకపోవు
టచే నేబండీయు నాగామ ఫాంతముల వడిగ నేపరుగాతుకొని
పోనుచుం:పను. ఈరత్నేగిరి మంచి చక్క_నిగామము ధనికులం
తగా లేరుకాని యున్న గృహసులందరుకు మంచి భూవసతి

యు
యుండి ఇంతెయన్నోదికములకు లోటులేదని చెప్పనచ్చును.
గాశిమమునంటి యి" ఎలుకటకవతలిపిక్క న గవర్నమెంటు రజ
) అ లు i
ర్యుఅడ వియు నది ముదలు ఇవోలాదూర మువజుకు తూర్పుకను
మలపర్యతపం క్రులనుండి యుండుట చే రత్నగిరియు నొక్క ్యయెత
( ఇ్లాల్‌ ధి
యిన వీఠభూషి సె ని కంపబడిన చిన్న గ్యామముగా సూచిన
నారు గ౦హీంపక మానరు. గాామమునంటి బ్యృహ్గాూడమంత
పఆసువున్నది. దావియందు వేసవిలోసహీ తము నీరెండిపోవుట
మయెజుంగరు. అనీేే వాసీయముో గాళమస్తు ల'కేగాన రాత్రి
Ae లి

సమయములందు నాయర ణక మృగతండము అకుగాడనుప

యో గపడుచున్నవి, ఈయుూూారిలో నాలుగుకొంపబు బ్రాహ్మణు

ర్డీ

యింటఅిచ్చయ్యవము అశేపిల్ల యొక తేయున్నది, ఈమెకు పాప
మొ ముప్పదియ వసంవత్సరము! తండి చితికిపోవటచే నీమె నె
వరూ పెండ్లి కడుగరాలేదు వెలమవారిలో పిల్లవంకవారువరు
సికై వెదుకుటబుజ్జకొట్టి వేసినంత యవమానవట! అందు చేతి
చేయునది లేక మోన మేషముల కెదరుచబూచుచునూర ఈ“ శౌ
రు! తగని ఘోపాగూడా నుండుటచే వ గఫుకగునేకె నా యం
దు జొరబడి అచ్చయ్యమ్మ దీనచరి[త డెలిసికొననిసినపడదు;
కాని అచ్చయ్యమృకు లింగమ్మ రంగము యిర్వురు చెలిక తై లే
నారు స్నేహము మిక్కు_ట మైనది రంగపు సహా వాసమున

ఇ 5 ల జ . PaO
నచ్చయ్యమ్ముకూడ మంచివిదుపమణి గా గల్లినడి. వీరుమువ కరో
తుదకు రోజుకు నాలుగుగంటలె నాయొక చోగూడి ఇగో
సి చదువుకొనుచుండెడివారు. సవలలు, నాటకమల్యు మాస
పలకలు, సా9త వేకానిండు కలబోసి యూపిరి కేరిపకుండ రం
గమ్మయన్న రామారావు చెల్లెలికె పంవుచుంజడివాడు! అవి

నీ మ ర రి

యన్నీ అచ్చయ్యమృ హవేళీలో జేీవి వీకుమున్వురు చదివి
యానందిచఈచుండే వారు, ఒకరోజున ఏకుమువ్వురుకలసి చేశ న
యీ కిందిపిసంగ మువలన వీరిహోవ భావములు పిదర్శింపబడ
గలవు,

అ _ వదినా; రంగమ్మ ఇదేం పొర స్ధమవ్లూా మో
లో ఏతంతువులె మన లింగమలా౧కిపిల్ల లు నోల"పెడుతుం ళు
: un Fo

వత నల ఇండి యోగమే లేకుండ యీడ్వవలని
వస్తుంది,

రంగ=బొనండీ వదినా; మన దేశం కులాలకిింద వీడి
పోవడం, ఆందులో తగని ఆభిజాత్యాలు పెరిగిపోవటం, ఎక్కే
డీకఠ్క_డె కే పిల్లలుదొరక్కి_ తొక్కు శాడటం అయిపోతుంది;
వీన్‌ కెప్పుడు విరగడియాతుందో తెలియదుకాని; చక్కగా ఆ
దొరలు దొర నానులు చూడండీ యిష్షమా తే పెంద్ధిఆడ తా 1,
అక మానేసారు హాయిగా పదు |
మానం గావాడుకొంటారు. మనబితొకు ఎఎ చూచినా అగా
ధమైపో యిందండి వదినగారూ?

లింగ రంగ మది న్యా కట్నాలప ౫ ల్మా లవ వాళ్ళ
విండాకూళ్ళప అమ్మకాలవ ఆఖక్కు బుర*గొంగింపులవ యేం
వాపమొ చ్చిందమ్మా మన వాండ్వకూ! ఇ దెక్కడివోగా లమున్గూ
ముసలితొత్తులు బభోసిరా కాసులు మహామ్తారీల్లాగ బయ లైేరి
ఆడ వ్‌లలమ 'పలేసివీకనులి మేసి నో జె కొంటున్నారు వాళ్ళ
యిల్లు లవకాడుగాను. అవుమూ నేయుంది లెండి ముగడేరిటె
యెరగని పికూనల్కి_ కెధవలవ జేర వంటింట్లో పొలేస్తా
రుగదా, |

అ చ్చడారలగ మది నా మాకంచు నీకు ₹ గాపొపంచ
కమా భో “ల్లా తెలుసున ! గల్లీ పిటిశే1, అంతుబొం కా lam

రంగఎాకం కేమమ్లా ఎ-దకో చెదలు యోచింళొ $ష్టీం
చి సంఘసంస్కర అఘములని బయ లేర ద్‌ శారు;

అచ్చ---ఏంజేస్తున్నా కేమిటి;

రంగ వర్గాశనూ లలో అధమము ఈలోతస్పీలు శొ
ఖలె నా తీసివేయండని గో లెడుతున్నారు, నరక న్యాళుల్కా_లు
వల్ల కాదంటు న్నాగు. పెంస్తాడా లని యున్న వితంగషువుృలను జేర్చి
పెళ్ళిళ్ళు చేస్తున్నారు, ఆచేయడంలొ నూ అ.తగాన్ను 'భేద
మూహీంచ వంగడానే యశ్యోన్యము కుద్‌రిండంకు సంధానం
చేస్తూన్నారు, ఇంకా యేమిచేస్తారు చేసకాచే ౮ భ్ళుకూడా బు
ద్ధి తెచ్చుకొని వాళ్ళకు సహాయ 5 చెయ్యాలి కాని వాళ్ళేక్కడి
కని యెగసందో సారు,
ఆచ్చ---అవుతే! వదినొ పళ్ళిళ్ళలేవి వః బతు కమి
టి? మెలాగ మాకుదారి

రంగ... బహుశః మిరుభాడ కరణాలయళో చే౭తే
విండ్లిపయత్నాలు చేసారు, అంతకంచ యుమిచేయగంరు

లింగ అక్కా! అచ్చయ్యమ్మూ నేనింక మోమాట
ముఏడి చెవు తొను, మసవదిన కేమి హాయిగా మగడుగల ఇగ౧గా
ము. మనమివర మే అటు మ టూ చెడ్డవాళ ము, ఛా; మన ముక
దూకు దూకేసి యాశరణాలయంలో బగ దాము. ఆతేరు ఎ త్రీ
మనగహచార చులాగునుంగు ఆలాగవ్రతుంది,

జ్‌!

అచ్చ--అ య్యో! అయ్యా! లేచిపోయినారనరట
న్నూతల్లీ! మళ్ళీమనయి ంటికి రానిస్తారా?

రంగాక మా టడకృది ది, ఒక్కనారి వెళ్ళి నారంకే, యౌ
సంబంధా లన్నీ తెగగోసికాసియే పోవాలి! ఆశకుబాత భగవం .
సునిదయ యె ట్రావుం కే అట్లాఅగుశుంది ఇట్టువారుమువ్వుర నే
కసార్గ్లు పృసంగించుకొన్నారు కాని ఇ ర్యముచాల లేదు. లింగ
మృకుపోదువూా యనియుబలాటము'న్నదికాని యెట్టయినా చెలీ.
క_గ్రవంటిదై తనకంటు ముసలిదై ముప్ప జేండ్ల ముదిక న్నెపడుచ్చు
అగు అచ్చయ్యమనుకాడ వెంటాడి)ంచుకొందమని చాల పో
త్సాహ మొనర్చా చున్నది. రంగమ్మ దీనికసాయము చెప్పకపో
న

వచ్చేసంకాింతీకి చెల్లినితీసుకొన నెడదామని లింగము

యన్న రామారావు రల్నిగిరివచ్చి నాచ్యులో వరకటావధాన లు
మామగారిని తనభావమిడిని వపి రేదినాడు లి ఎగమ్మక దీవటి కే
తినభర్య సూచాయగా నన జ్ఞయిళ్‌ ముండుట చే! ప్రయాణ స
న్నా వాముమోద నేయున్న ది. రామారావు వియ్యే చనమువుచా
న్న తెలి వెనవిద్యార్థియగుట చే పొద్దున్నే కాఫీ కావల. అచ్చ
య్యమ్మసడిగి పాలుపట్ట కొసివచ్చి తస పెట్టిలోవున్న పొతకాఫీ
డబ్బానుండి కొంతపొడుముతో కాఫీయారు చేసి పెసరట్లు, వెచి
యాతనికదయ మున కే విందారగి8ప జేయుచు రంగమ్మ పక్కనే

నిలచుకొన్నది. లింగమ్మ యువళ్చి (ఏమండీ; బావగారు కాఫీ
తోగుచున్నా రా! అని పల్కరించి. తలుపుచాటున నిలచు
కొన్నది,

రంగజఅన్నా! మన లింగ 1, మ్మొదినమకూడా మనయిం
టికొక సారి రమ్మనరాదట రా?

రామా_అఆయ్యో ఇంతకన్నాయుందా? లీ'మివదినా
వస్తారా! మాతోటి? మేము పరాయివాళ్ళముకాము,

లింగ---అయ్యో! పరా మువా ళ్ళేమిటి మనకుమనకూ "
యానాటిసంబంధవకా మేమిటి; కాని Wg యేముంటాడో

రంగ---ఒదినా! సీవు వస్తానంశే న్నీ యేర్చాటు
చేయగలను! అని యామె Mbt thin త
బురికొల్పబడి అతృతోటి మామగారితోటి అన్నిటికమూలము
తనభర తోటి మారాంట్టి లింగమ్మప్ర రయాణము సిర పజిచి
నది, పరుగుపరుగున అచ్చయ్యమ గాం యింట చెలిక ప్రై లు
కలుసుకొన్నారు, సాభి వాాయనూ చకముగా పిమాణము
గురించి తర్కించుకొన్నారు, అచ్చయ్యమ్మ కళ తోటే లింగ
వాను కొగలించుకొని హృదయమం జీ యాశీర్య' "ంచినది,
లేనబిఇ కుగురించి తేనలో దాను తహాత హలా జివోయినది. రం
గమ్మ అచ్చయ్యమ్నునుజూచి నిర్వీణ మైనది, అఖక్కు లింగ న
పయాణ మొక్క_ స్థిర | మైనది,

3

లింగమ్మ రంగమ్మతో గూడా రాజమండీ) వెళ్ళిపోయి
నది- అచ్చయ్యమ్మ బ్రతుకు జరుగుటలేదు. నిమివమొక
యుగమగుచు న్నది. తనత ల్లదండు9లింక తమ యాభిజాత్యము
లువీడి తగినవరుని కెవరికోయిచ్చి తన్నొక గట్టున బడ వెతురన్న
యాక యెంతమా తీములేదు. తానేమిచేయుటకును నిశ్చయ
ము గో చరింప లేదు. ఊోహాప్ళపంచము బెకిద మెవీడించుచున్నడి*
రంగమ్మ రా జమండి' నుండి వారమునాటికి తన భర లో
యొక యుత_ రము అ ర్చయ్యమ్మకందునట్లు పంవీనది, అందు స
ఫమిగా మున స విడియాకుకివారంనాడే లింగమ్మకు రామా
ee పాణి గవాణోతృవము జరిగినట్లున_ ఈసంగతి తన
భర కుక చెలియునలియును వారి యసరామిదనే యిట్లు
సాహసించి చేయగల్లితినని యును సవిస్తరముగా వొసియిన్న
'డ- అచ్చయ్యమ్మ హృదయము పేలిపోవు నోయనునంతేటి
యాందోళ నాయ మాన వ్వై పోవుచున్నది.

'ఆనాడు అమావాస్య గాఖాంధ కార బంధురముగా ౫ రు
కీకెటి గ )మ్ముకొ సియిన్న వి. రాతి రెండవ యామమ. దాటి.
న సిళ్శబ్దనిరంజన సమయమున అచ్చయ్యమ 1 యిల్లుదా టె వి
ద్యుల్లతివ అ మటి ముచు గడగడ వడంకుచు చజచటు నడచి
పోవుచున్నది “ఆమె హృద మాం" శాళమునగ ల శాన నాహ్తషం

10

చక'మింత బెడిదములై , భీకరములైయున్నవో యామెకు వా
భగవంతునకు మాతిమే యొరుక; ముప్పదియేండ్త నడివయ .
స్సువరకు ెండ్లియోగములేక్‌ యికముందగు సూచన గానరా
క నిరంతర ది వాంధమువఆ- కాదుకాదు. కండ్లు లేనికబోదివ ఛి
యానాల్లు గోడలమధ్య అమరణాంతకారాగార ప్రవేశ మొన
_ ర్పబడి నేడకస్కాత్తుగా నొక యావేశముచే వీథింబడి యాని?
ధిసీకాంతామతల్లిక చాటున దిరుగునప్పుడు మనోందోళన మెంత
యుండు ననగలముః; ఎంతనివర్షి ంపగలము? ఆ మెమనస్సులో ను
న్న దొక్కటియే యోచన, ముమ్మాటికి హిన మైన (బదుకు
సాగించుటకంటు ఏదోతటస్థించిన విధమున (పాణము త్యజంచు
ట యొక్క_టియే యామెళోరుచున్న ది. వవిధముగ నామృశా ర్ట
జేవతె దన్నుస్వీకరించినను సరియే వప్వుకొనియున్నది. కానితన
ఫొక స్థిర్మపణాళిక దొరకలేదు, దొరకక యీ యిన్నాళ్ళు అలో
చించినది, ధర సం బేహముఏడ నీవిధముగ వాయు వేగమునగఏ
హస్టిక యెటకు నెట్టిన సటకుబోయిన నొకచోనె న మృత్యు వె
దురు కారాదొయనిరే, సాహసించి యీనాడు బయటబడి
యుట్లుపోవుచున్నది. ఎన్నడు నాదారులెటింగినదికాదు, విని
యుండ లేదు, పొలములెక్క_డో, పుట్టలెక్క డో, రాజబాటలేనో
యేమియు నామెకు తేలియదు, పోనుబోను మషారణ్యమధ్య
మున 'కీ తెంచినది. ఆగాఢాంధ కారబంధుర కాం ఈర మధ్యమున

క్షే]

నొక పొదరింట మేకపిల్ల కారుకారున నార్బ్చుట చెవింబడి యట
కరుదెంచినడి. ఆపొడరింట తనబోటి దీనజీవి యొకరుకి యున్న
దని లోన బవేశించినది. లో ననడుగు వేయుటతోడనే యగాథ
మైన ధ్వవితో డన వెనుకనే వెనన్న తీలువుమూత బడిపోయి
నది స్వయముగ నెజుగక పోయినను పులికె యొగ్గిన మాట
ని యాళ్ళ ర్యానంతిరము (గహీంచినదిం నలుమూలలుదడీమి
యామె యిదిపిశాలమెన బోననియు నయ్యది యెవ్యరిచేతనో
యి యొగ్గబడి యుండుననియు (గహీంచి భగవదత్తమైన
యోాచితళ పరిస్థితికి తనలోదా నాశ్చర్యపడుచు చేమిజరిగినను
సరియే! వాత ే ఫరణ్యమగుగాశ యన్న దానికిక భయమే
లయని యా మేకిపిలను గాగలించుకొని కరూర్సున్నది: మేకపిల్ల
యు మసిషియలిక్షిడి వీని భయ ముడుపుకొని అర్పుమాని పడుకొ
న్నది. కొంత సేపటీకొక కొండదొర మేకయార్పు లేకపోవుట.
యు తలుఫుపడినచప్పుడును రెండును సం పతించుకొని పులిపట్టు
పగెనని కుతూహాలముతో దూరముననున్న తనరహాస్య స్థలము
నండీ యిటకరు దెం చెను: విద్యుద్‌ప సహాోయమున నందుగల
వ్యక్తిిజూచి సీర్భ గాశ్చరస మగ్నుడ య్యెను' దీవీకాసహాయ
మున నామెను బరిశీలించి యెవరుసీవు? అని (పశ్నించెను- ఆమె
మూటా కక తెలనంచి నన.సబ్బతియో యన నూరకండెను' ఆ
తెడు మెల్లగగీ లెడలించి తలువు ఇఆ చి యామవెభయమ'డీపి

12.

కాంతా! బోధపడినది, భగవంతుడు మరలనాశే నిన్నర్పింప
సంకల్పించినాడు, మొదట మౌాతండీ మిాతండిని నిన్ను నాకి
చ్చుటకు పెళ్ళిపిశంస యొనర్ప మాతండి)కి మాకులగారవము
లు బాలక | సివు చ్చెను, చేను ఈనడికొండ యిజారొదారు
డను భయమువలదు. రమ్మని సంజ్ఞ'మొన'చ్చెను ఆచ్చయ్య
మ్మ యాసుందరాకారుని జూచి యిది దై వఘళ- నమనియో మ
నోలగ్న మెనదోకాని కిక్కు_రుమనకుంగ నాతనివెంట చక్క
వెళ్ళినది,
lef

వెంంటావధథాన్లుగార్కి_ లింగవ్ము ఇండి తెలిసి కుమారుని
నవతలికి వెడల నడిచెను, రంగమ్మభ రృ యాదిన వండి యెరిగిన '
కు శ్యాగబుద్ధి యగుటచే శా బమం(డీవచ్చి చెల్లెలిని భార్యను
చాపను గలిసికొ నెను అచ్చయ్యమ్మ మెగా ణం గారను
నాఫులివేటకాని మరునాడే "పెండ్లాగేను తండి వెంక టాయ
ణింగార్కి_ తుదకు వెదికింపగా సంగతియావత్తు తెలిసీ యిదియొ
క స్వయం వరమని లోలోన సంతసించెను, గాని కొన్నాళ్ళ
వజకు అల్లుని కూతుని జూడ క లేక పోయినాడు! రాజమః డీలొ
లింగమ్మ నడిగొండలో అచ్చ య్య న్ముహాయిగా దనుభ ౭ లలతో
వడిన రంగమ్మ ేరువెప్పుళొని రోజూ దీపం పెట్టుకొని యామె
యుపకారమని మెద్చుకొనుచః అశ్యోన్యము ఉ్జర ప్రత్య)
రములతో స్తేహలత౪ బెచుకొను చున్నారు.

DE DE ఎడు. లెడు వెడి AE IE IE AA NA NE AE
గరిక,
జము
(సుధానిధి)

పాలకొండ 7౫ .మమునేడు పొడరినామమా తావ శేష ,
మైనది నేటికిని ఆకొండ చరియనందొక గొప్పదుగ్గము పొ
కా? మధ్యమున సురక్షీతేమగు దక్కని గాోమము నొకప్పుడు
మహావైభవ మనుభవించినట్లు లీలగాద్యోతకమగుచు నేయుం
డును. కీ రముకంకును రుచ్యము లె న జలముసంగు జలభాక
లా కొండ కచనేకములుండుటచేతనే యానామ మన్వర్థ మైనదని
స్పరింపగ లదు, ఈఫా లకొండ కధినాధుడై యొక రెడ్డి పాలించు
చుండెడి వాడు, చిన్న గాామనున్న మాొటయేకాని యందుగలవా
శెల్లరు యోధా గ్రసరులైన "రెడ్డివిరులగుటచే ననేక దిప్యభవన
ములందలరారుచున్నవి. 17 వళ తాబ పా్రొంతమున ఫంచివారు
సింగ్లీషువారు వర్శకులెవచ్చి రాజ్యసంవాదన మెనర్చుకొొన
బ్యాయత్నించిన కాలమున నొకనాటిరాతి) వాలకొండయంత
యు సైన్య సంరంభముతో గలకలలాడున్నది. సంసారు కెల్లరు
దవుభవనములందు సుఖనిదా"తత్పరు ౭ రె ఏధుల వెంబడి నెవ్య

13

రు సంచరింపరా దలికూడ ముదలయుండటచే నెవ్వరు బై టికి
రాజాలక పోయిరి. పాలకొండకు నేటశేోపట పరాసులు దంజెత్న
నం తెలియుటచే నుదులకై గూఢచారులెవ్వరిందు జేరి

వ్‌ నులు వ న గట్టుదిటముకా సెని
బ్‌ నిమిషని మేషము గ్‌పీ ఏ తీరుగుచున్నారు...ఆ నాడు స
కొండల్లో నూత రాగంతకు లెవ్వరులేరు, కానియొక పీరఫురుము
డెవడో సంపూర్ధతను తాణ శిర స్త్రాణములతో కటికీలితఖడ రా
జముతో నాకసందునబడి దీర్హాలోచనాతత్సరుడై నడుచుచు
న్నాడు. గవాచారవశమున కారుమబ్బుగఏమ్మి యాతని గమ
నమున క్షంతరాయము గల్పించిగాథాంధకార బంధుర - మొన
ర్పుచున్నది, అతడు మాటిమాటికి కెనుకముందు లరయుచు
అయో! నియమితకాలమున కాతని గలసికొన జూలనేమో
కదా భగవంతుడాయనుకొనుచన్నాడు. ఛై ర్గముతో వెల్పగ
దడుముకొనుచు నంబెన్ని వంకరటింకరలున్ననో యన్నియు
జుట్టికొని నడకసాగించుచున్నాడు. పోనుబోనాసందు సన్న మెపో.
వుచున్నది. పొరపాటున దగ్గిరదారియని యీమా ర్లముపట్టి
నందులకు తగిన శాస్తి యేయగుచున్న,; దని తన్నుదా నేవగించు
కొనుచున్నాడు, ఇంతకు గసీ తిరుగుమై నికులకు గనంబడరాద
నియే యాతని సంకల్పము, కాని పిక్కసందులో సెనికార్భా
టములునినంబడుచున్నందుకుగల నిశ్చబ్దత్వము భేడించుటచే నా

15

కడొకవేళ నీసందునకుకూడ వాశేశతెంచి తన్నలయింప నోఫున
నియేయంత యలజడిపడుచుసా,డు సందు త డకొక పిట్టగోడ
సమో పించి యంతమయినది, తత్కాాలమున సంఘటిల్లిన మెరు
పు సపహాయమున విట్టగోడ యవతల నొక యగాధ మైన పల్ల
ముసందు వ్‌ వీధ వృష రాజమొలున్నట్లు చూడగల్లి యమొడలు
రుల్లుమస, నిశ్చయముగా దారితప్పితిని, అని యుస్సురని
'నిటూర్పుబుచ్చి రాడు, తిరిగిపోవుదుమని వెనుదిరుగునంత అసం

నబడియే సైనికలు కొరివిపాలక రిల కాగడాలతో విచ్చు
కత్తులతో మధు పానాయక మైన విజృంభణములతో తనవైపు
నకే వచ్చుచున్నట్లు స్పస్టముగా గో చరించినది. ఒక్కతృటిలో
నాతడు ఖడ్గమువె జేయ వె” రాసిమ్మన కొన్నాడు: కాని వెం
టనే 4తానట్టి విషమతరుణమున బై లుపడి కార్య విఘ్న మొన.
గ్పరాదని పరి!లించి యెం దెనదాగి తప్పించుకొన (బయత్నిం
చెను. ఆసందు కిరు ప్రక ,-ల చెండు భ వనరాజములు నిండు కొం
డవంటి యె తెయిన గోపురములవ లె నక్క_డ నాషీకటిలో నీత
నికి గోచరించి నిళ్శబైనిరంజనములై భయముగొల్సినవిగాని
దాగొన దావుగాన్సించ లేదు. ఆయినను జమకుదుమని యం
దొక భవనమునకుగల సింహద్వారము సమీపించి చూచెను
తలుపులు తడిమెను వాసిచూ చెను, ఆశ్చర్యజనకముగా న
యవి బంధింపబడకుం కుటగాంచి సులువుగ చప్పుడుగాకుండ

16

తెరచి తలుపుచాటున దాగొనీ సెనికలకై జూచుచుండెను.
అప్పుడే సెనికలక్క_డకు వచ్చి యీతని జాడగని పెట్టిరి కాన
యెవరు వారన్నంతలోనే యీతడిట్లిందు జేరుటచే వారు వట్టగో
డయుుతటా వెదికి వెదికి భ9ిమయే మోయను కొని చక్క వెళ్ళు
చున్నారు. వారబ్లు జాగితృగా తనకొరకు బరిశీలించుటలో
జూగిత ,తేనకును మంచిదిక దాయని తలుపులు దగ్గర గానె చెను*
సెనికులు మాటసవ్యడిదూర మైన తరువాత తలుపులు జెజుచి
బెటికిపోవుదు మను కుతూహల ములో తలుపులు తీయబియ
త్నించెను. కావి యబ్భుతేయుగా నవి దగ్గ కునొక్కు_ కొనిపోయి
రాలేదు, ఆచీకటిలోన నేక విధముల బ యత్నించిచూ చెను,
కార్య సాఫల్య మొంద లేదు అవియొక మిటవలన నట్లు మూ
యబడిపోయెనని కొంత సేపటికి గ్రహించి యొకమోసములో
మరల చాను బడితినని నిర్హాంతపోయి గ ్రహోంగణమున కె ద్భ
స్పీనిగిడ్చెను యెక్కడను మనుజునలజడి కాని వెలుతురు కాని
గాన రాలేదు చీకటిలో బరిస్థత మైయున్న దా మేడయుంతయును
నీమికానన్నదో యింక సావాసించి లోన బృ్రవెశించి యెను
ర్కొనుటయే కర్శన్యమని సిరపరచుకొని అక్లే యప్పుడప్పుడు
వచ్చు మెరవుసహాయమున మెబ్లగ నాకడనున్న సోపానపంకి
నధిరో హిం చెను, "పి యంతేస్తువరకు దన్నడ్‌కొ నిపో మెను అక్క
డనొక చి న్నదీపము వెలుసురు అనేక గదులు యావతలనున్న

17

ట్లతనికి నోచరిం చెను, తేలువులన్నియు తెరువబడి యుండుటకును
సింహ ద్వారమునకట్లు మోట యొగ్గబడియుండుటకును గారణ
నకాహీంపనేరక తుదవరకు జూడవలసిన*శీ కదాయని లోనికి
నడ చెను.
ఈతడు ఏ శోలభవనము పి వేశించి యందొక కత
పర్లు పట్టుపరవులమర్చిన సోఫా వి సుఖాసీనుండై తనవైవున శే
చిరునవ్వుతో ద బేకదృష్టితో జూచుచున్నట్లు కనిపెట్టి ధైర్య
ముగా సమివించి ఆర్యా! పెద్దలు మారివరో ప తెలి '
యదు, మాదీయూరుకాదు ఈయూరంగలయుక చెలి కానితో
గలిసీయొక ముఖ్య విషయము మాలాడిపోదుముని సాయంకొ
లమున కే యీవురఘు పివేశించి ఫూటకూళ్ళఇంట భుజి:చి
వారియింటి కై బయుల్లేరి దారి తప్పి _సెనిపలు గన్నీతప్పించుకొ
నటే యా సింహద్వార సూట్రలోజిక్కు నన్నాను. ఇ
ది శాయతికృత ము. మిమ్ములజూచిన రెడ్డకులస్తులు మహోయో
థాశేసరులై యనేక నంగ రాంగణ తాండవ మొనర్చిన వారని
తోచుచున్న దె, వౌ యూరు రామనగరము. నాజేగు రామి
"రెడ్డి. అశ్నాకు, ఆముసలి యాతడింతవరకు చిగునవ్వుతో విని
వీని యెదుటనున్న పీసె నాపీనుడవుగమ్మావి చేసన్నయొనగ్చి
ఒవాయనా నిశెవ్వ నో నాకిక్కర లేదు! నీవిప్పుడిక నాయ

18

ల్లుడ వె వచ్చినాను! సీబొంకులు నాకు పనికిరావు, ఈమిట ని
న్ను పట్టుటకే యట్లు నాచేనిర్మింపబడినది. కావున దొరకితివి,
మహాోభిజాత్య ముతో 'ాడిన మాకుటుంబ మర్యాదపమ్మాయిన
ఏిధా నమున నీవు పవర ౧చుచున్నావు. నిన్నింక వడలు. నో
రామూ సికొొని అకు్ళూలా' కూర్చి ౩డుము. క్షణములో సి పయ
సిని సమివించి యథావిధి పాణిగ్ళవాణ మొనరు నుకాన్సి అ
ని యాతడత్యద్భు తాగ రక్టమూల ముప్పిరిగొని తెల్లబోయి చూ
చుచుండ లతీనిమ-గా వాకు” చ్చెను, గామి రెడ్డి ఈయసందర్భ
పలా పమువిని యాతడొక విచ్చివాడేమో యని సంజేహూము
కల్లి (తతా! నీమా టలబట్టి సీవార్థక తా దోవమున పిచ్చిప
ట్టునట్లున్నది,, అని హచ్చరించెను.

వృద్ధా(వక పకనవ్వుచు) కాగిచల్లారిన పాలక పొంగే
మీటి? యువక శేిస్టు కువు నీయిప్పటి యవస్థయే యొక విధమె
న పిచ్చియని చెదలు చెప్పుచువచ్చిరి, క నూరక వృథధాజ
ల్పము లొనర్పక నృద్ధసి సింహమును కద్ధ మునర్పకుము!

రామి --- నీదో విచ్చియే శాక పోయినచో సీకధ యేమో
నాశేమియు నన్వయింపకపోవు కుల? నివనుకొను యునకుడను
_నేనుగాను,

పృద్ధడాని వేయని నీవిప్పుడక్క డకు వద్చుటయీ ధృవప
రుచుచన్నది. ఇక మా గ్లాడకుము ఒకళృటిలో శవధువు సి?

19.

వించి ఏవాహమయ్యెదవు కాని,

రామి రెడ్డికి తలగింగురుమన్నది వృణ్గుజేలుటి? దై దైర్య
మేమిటి? వధువేమిటి వివాహ మేమిటి తానేమిటి తనయల్లుడే
నిటి యని మొక్క నా తనహ్యాడయము ననేక విధప న్ను
వెచుకొని సమాధి'సము చెప్పుళొనజూలక ఛీ!" యిదియొక్‌
వమహా మోసము, అని ఛరున వాలు'బెరికి నిలు చుకొనునంతలో
నే వృద్ధుపక పక నన్రగ్టచు నీవంతేటి వాడవని కూడ విన్నాను, నీ
వలన నాకావంతయు భీ% కలుగకుండగ నే జూగిత్తపడినానుం
అపి చేసన్నయొ:ఇర్భ ప్రక్క గదులతో నండి సంషార్తకవచ
ఛార్నులన యోధులు పలుఫుకు రామి గెడ్డి చుం గవ ఫూస్ప
రముగనే దూరముగనే విచ్చుకత్తులతో అధరస్ప ౦దనమైన నౌ
డకుండ తృటి మాత్రమున వచ్చి నిలచిరి* రామి రెడ్డీ ధైర్యసా
హసవంతుడు శకాకిపోలేదు* దీని నిజ కేవెకా తెలియుటశకేలాగి
న కత్సినొఆతోనికి దూర్చి (తాతా! కీవానర్చ చర్యలు నీవా
డు మాటలు కేవలము కరారిరములు ఘోరములు అబద్ధములు "
నె యున్నవి, అని కండ్లెర 9 జేసిగర్టిం చెను*

వృద్ధులా శిరునవ్వుతో) కురా9! తొందఠపడకము ఎ
వరివబద్ధములో దె వమే మెరుగును చివరవరకు సాత్య'మొ
సంగుచురాడు దారి చూపించి మిగతా బుజును పురుములకు
వదలును ర్రింతవరకు గీవేనాకుట-ంబాభిజాగ్టము కళంకిత .

20

మొనర్ప బియర్నింళినవా డవు, అని నేను ధృథఢముగా జెప్ప
గలను. నీకింకా రుజువుకావ కెన్నచో నొక్కనిముషములో జూ
వీంతును, అని యుచ్చకించినంత యొక వృద్ధ బోహ్నణుకుము
రొక గదిలోనుండి ప వేశించి మహాపిభూ ! సర్యమువిద్ధ ముగా
నున్నదిం దయ చేయవచ్చునన్నాడు, వృద్ధులేచి రామిరెడ్డి,
రా! నా వెంటరమ్ము! నీకు భయంబునక్‌న శౌ శమె రమా తము
నులేదు. కొత్త మార్గము దొక్కు_చున్నందులకు త మింఫుము.
శాక నాయధభిమతమునక వ్యతి లేక మొనర్న బియత్నింతువో
"లీపు నీకు నూర్యోదయి దర్శినభాగ్యముకూడ నుండదు, గ
హీంచుకొనాము! అని ముందునడువ నారంభి చెను, రామి రెడ్డి
దుర్భ రాశ్చర్య మగ్నమానసుడై 4కానున్నదికాక మానదు
తుద కెళు బోశ్చింతుమ్యు, అనుకొని వెన్నంటినడ చెను, అబ్లువా
(ర్యురుకొన్ని గదుల దాటి యొక దివ్యాలంకరణ శోభిత్రమగు గ
దిలోసికి బ్ర వేశించిరి,
3

ఆఅప్పరాంగన నధకరించి శొక చాలికామణినవనవో
న్మేపూ పగల్పముళో జేదీప్య మా నమె ఖన్నురాలె తలజించు
కొని నిలుచుకొని యున్నది,

వృదు--తల్రీ! కశికలా? యిచేసరసుడి బే వచ్చినాడు!
యికి వీని నొప్పించి విబాహామునక్ర సిదముగమ్మి'

21

శశికళ నివ్వెరతో రామిెడ్లిని వీక్షించి) అయ్యో
తండ! యామహాయ శు డెవడో చేనెకంగను; అని తండి9తోజె
క్పి రామిరెడ్డితో సానుకంపా పిద్యోతకముగా (ఒమహోశ
యా! నిజమాడియొకయబలా వకా న సంరక్షణ మొనర్ప్పరాదా
య నెను,

రామికీ బాలకామణీ! యిప్పుడర్భ మైనది నేనింతవర
కు ఈభవనము పి వేశీ.ప లేదనియు నిదే వేతెక మోసము'
చస దు జిక్కి తిననియయు మి తండి*తో జెప్పియున్నాను. ఘూర్య
సిగశోకమిు యొక్క వాదధూళి మోసికొని నిష్కళంక పవర
నుడగా దగిన నావలన నీకెైటియపాయముూ గాదని చంచ నా
గాన మొనర్ఫుచుశ్నానని రత్రి ముట్టి వియమాణ మొనచ్చెను, వృ
దుడు వీ చిరు చంకల ీప్యదిస్పలింగములట్ల నేతముల 'మెటు
ము .ఓయువతీ యువకులారా? మరింక నామాట యా
ఖరుసారి pe మారుభ్యయిలు కొన్ని నాళ్ళినుండి యన్యో
న్య సందర్శనాదికములతో నీభవనమున మాకుటుంబమర్య్యాద
మన్నగల్పు చున్నారు; ఇది యింక లోకులు నోళ్ళ కెక్క_క
పూర్ణమే మారయుభలు డై వసన్నిధిని నేడే వివా హీతులుకా
వలెను- ూబొంకులు నేను విశ్వశింపన - ఒక వేళ బొంకయినను
బరిగణింపను- దైెవఘటనమిట్రున్నది. తండిఎనగు నాకు కన్యా
దా నాగికారమిట్లు తీకగలదు= విసుచున్నానా రామిరెడ్డి! స్‌

22

కింకొక రెండుగంటలగడువిచ్చి నాను. నీవించే యుండి మారుభ
యలు సంపితించుకొని వివానాఘునకు సన్నద్ధులుగండు;
లేదా నే ముదట చెప్పిన చేపుతిన! లేవు న్తూ ర్యోదథయనుం సీపు
భూడజాలవ్వు, అని గభీలున తలుఫుమూసి కాను చక్క థెళ్ళి
ను- రామిరెడ్డి పిక్క_నేయున్న సోఫాపై జతికిలబడి యే ని
ర్రాంతపోయి యాభౌలికకై జూచుచుండేను. కశికళయు పి
క్క నేగల బల్లపై పై మేనువోల్చికంటికిమంటి ఫా కేధారగా చీ
దుచుండెను.
రామిరెడ్డి మహాపొరువశాలి! బకునికె లగ్న మెనబాలి
క చెట్లు చేశాకద్భస్టితో జూడగలడు? అమెమిష్టమునకు వ్య
తిలేక మొనర్పనని యప్వుడే పిమాణముకూడ జేసియున్నా
డు. కావున నాతేనిగొక్క_టియేడాకి. లేపు సూర్యోదయము
చూడకపోవుటలో తనకత్సి నాధార్వముచేసికొని పెబడనున్న
షీరలో కములో నొక కొందరి నైన నహాయమొనర్చుకొని ఏ5
స్వర్గము చేరటయీ సు స్ఫురించినది- స్ఫుకించినతోడనే వేళా కు
నందు శిరునవ్వుతొలకరించినది. దైవముతోసగొరవముగా-
శశికళా! నీవేలయేడ్చెదవు? కపధ మొనర్చినరీతి సీకేవిధవెంన
మానభంగము పొసగసీయను! నివు ధ్రైర్యపడుము అన్నాడు-
అమెయు చాపము పరవురుషుడు నూతనాగంతకుడు తనకొొట
కై పోణములువదలనున్నా డేయనియే వక్సు చున్నది, మో

25

కయా; నీసావాసమత్యద్భుతము! * త్యాగము మహాధన్యమి.
నేను చుజాపావురాలను. కరినహృదయునే, నన్ను శ్షమింపుము
అని యళుిధారలతోనే యాతని నాపాదకరశిపర్యంతము
చూ చెను! అవర్చస్సు, అభైర్యము, అపరాక)మసంవన్న మైన
యవయిన సౌష్టనము వీటినన్నిటికిని వన్నె"బేనున్న నేటి త్యా
గసంసిద్ధత కన్నులగట్టినట్లు విలోకించెను- తన మనోహరుడా
నాడు రాకపోవుటయు నితేడిట్లు తన్ను సమివించటయు నా
మెక త్యంతాశ ఎరన్టిము గల్పించినవి. నిమివషనిమేషము రాపిం
"రెడ్డి సోజన్యము నూహించి శశికళ యద్భుత పడిపోవుచున్నది.

అయ్యో! తనమూో లమున నీయువకుడి%ా మా డిపోవలసి
నజేనాయని పితినిమిషమా'మె పిశ్నించుకొనుచునే యున్న
ది. రామిరెడ్డి నిశ్చలు డై తన యెదుటనున్న గ జేంద) మోకా
తురుడై న శ్రీమవోవిష్తువు రూపపటమున కె జూడ్కివిగిడించి చి
రునవ్వుతో దిలకిచుచుండెను- గంట్క గయీ న్నర, రెండుగంట
లు కావచ్చినది- ఆళ్లురు నిమేవ మొసన్న మైనదని యిర్వురు
గొహించిరి- శశికళ మెఆువుతీగవ కె గడగడలాడిపోవుచున్నది.
రాబులెడ్డి లేచినిలబడి తలువునకై చూచుచుండను. శిశికళ
యేమోశాని తటాలున వచ్చి యాతనికాళ్ళపైబడి రశ్లీంపుము
రశ్షింవుము; నేపొరబడితిసి; నాకొర కై వ్యు పొణమువాయ
జనదు, నేను నిన్న. అననర్గో'క్షియం దే రామినెడి చాలికామ

24

ణీ! భయపడకము, నాయందలి కరుణచే నీవట్ల తొటుగిపడుచు
న్నాను! క స్త్రజీవుల పా౭మువాయునుకం మెను పల'దనై చలన
మొందుచుండును, నీ కేవిధమునను హాని కల్లింపను.' అని చెప్పు
నంతలో నే తలుఫు 'తెరువబడి వృద్ధుడు ప్రత్యక్ష మయ్యెను, శశి
కథ విరచుకొనిపడీ మూర్చనొందినది,
le)
వృద్దులోనికి ప వెళెంచి . చిరునవ్వుతో *వధూవరుల
యొప్పుదల యెనదా? యని రామిరె]ని ప్రశ్నించెను. రామి శె
డ్లి కోధము సణచుకొని,, ఓయి కూర వృద్ధబక మా! నామా ట
యుక్కి_౦త వినుము నీవిల్ల వరించిన మనోవారుడను నేనుగాన
నియెదుటనే మేమిరువురము నికునచ్చ జెప్పి నాము అన్యాయత్తే
మెన నీకూత్రురు సివిధ ముగ వివాహ మొనర్చుకొనను నియిష్ట
ము వచ్చినట్లు నన్ను ఎదిరించి నావా ణము, వారింపజూడుము
కొన యూవీరియున్నంతవరకు నాఖడ్గ్డమరీవర్లముల నరుకొడక
మానదు, అని కత్సిబెటికి లాగి రుళిపించెను వృద్ధు పకపకన
నవ్వుచు మవాయోధుడవ్ర; సంతోషించుచున్నాను గాన నేనొక
సారి సంకల్పించినది మార్చుట నాక్రీజన్గమునందులేదు నీవు
నూతనుడవైనను పరిచితుడ వెనను - ఇంక నావల్ల ఇెండ్లాడుట
యో వరల సంగతి లోకమునకు తెలియనవసరము. లేపండా
నిక్కడ నే నివాతుడవై మాయా యుద్యానవనమునకు దోవా

2ర్‌

దమగుటయో 'రెండేషరతులు, నీవుకోరినట్లు యుద్ధము చేసియే
చానవవచ్చును. తయారుగనుండుము* తొలికోడికూత యొక్క
గంట కౌొబమున్నది. ఇంతలో నీయిష్టదైవమును ప్యార్‌ ౧చుకొను
ము లేదా కుజ్బదాని నొప్పించి ెంన్లైకైన స్థిరపడుము; అని
తటాలుళ మళ్ళీతలువులు బిగించి వృద్ధు ఏచక్క_బెళ్ళెను. రామిగె
డి యిష్టదైవము రాముడే! భూలోకమున నింక నిప్తదైెవమనద
గిన కాంతారత్నము తటస్థించ లేదు. తటస్థించిన ఈశశికళ కధ
యిట్లున్నది* ఎల్లప్పుడూ తలచుచున్న రామునప్పుడు తలవన
క్కర లేదుకదా! ఇక నాశశకళా తసూఃత్రయట్లుతన పాదముల
కడ మూ ర్బా కోంత యెపడ యుండుట చాచి యటనే భృంగా
గువు నంగలవిర్మల రిలిలమా మె ముఖారి విందము పై జల్లీ పేద
శ్చము. పకక ళా ఈలి పిలిచెను. ఆవులేచి దూరన్ను
బోయి అ స్రధారల నావుకొనజాలక అయ్యా! మొ తండి)-.
తుదియాజ్ఞ యిచ్చి వెళ్ళినాడా! యన్నది. రామిరెడ్డి అవును
వెళ్ళినాడు తొలికోడి కూతయే నాతుదినాడియూతగా విశదీక
గొ చక్క_ వె ళ్ళను, అని నచ్చ జెప్పెనుః

శశికళకు దుఃఖముఫొంగి పొరలిపోయిసది, రామి కెడ్డి
త్యాగళీలమే తన హృదయా వేశముప్పొంగించినది. రామిరెడ్డి
యామెదుఃఖమున కేమికారణమో యని యిప్పుడనుమానిం
చను.

26

శామి'రెడ్డి-ఓయువతీ 'తిలకమా! సీకింక ను దుఃఖమేల?

ళనిక్రళ అయ్యో! అట్టి థెర్య శాలి (స ఇ హరణోద్యో
గమునకు గారణముగా జరిణమించిన దుఃఖంపని జీవముం
డునా?

రామిెడ్డి---ఇందు తప్పేమున్నది? ఈరోజుననే నిట్టుగ

= యె యం

తించినయెడల బహుకః సీనాధుడు “కేవురావచ్చెను, ీవును
నిస యావృద్దు మిటయొగ్గి పట్టి,సివ ముడి వెట్ట యత్నింపక
మానడే! యీలసీదుఃఖముం

గ్గధికభ _-దుఃఖవమాఫుగొ నజాలక భళ్ళున నాతని పా
దముల పైబడి ,(ఓపురుపువతంసమా!]! శ్షమింపుము నామనోఖి
లాషతో సీపోణము దీయజాలను! నీరూభు సాందర్యము నా
కన్నులు మిరుమిట్లు గొల్పుచున్నవ్‌, లిగరణయా మనవి చే

en ల

యునును. ఆతేనితో సన తృంములతో నే తేప్పు ఎన్నోోన్లు ముప ఏ
రుంగను. మాతంకిషయ టి శేఖనాకకకి వొరికిచుకలొోవి టే
నూయోపాయమున నాతని రావించి నేనిట్లు రవాస్యముగా
నత్తరపిత్యుత్త రములుజరువుట తనక్టుటుంబ మళ్యాద కళంక
మని యెంచి యిట్లు వివాహము బలవంతముగా జరుగుటియీ
శాసి యని సంకల్పించినాడు; అని మరల మోక్షకించి యోమ
నోవారా! సన్న సుగోహింభుము నీచరణ దాసిగా నైన బరిగి
సంపు నునో వాశ్కాయుములుగ సీవేనారక భీష్టములు అని

27

పాదా కాానతురాలయ్యెను, రామిరెడ్డి తటాలున. నామెను
“"రెండుక ర ముల లేవదీసి తనకు హృదయసమిోాపస్థ మైనదని చె
ప్పుటళోయనునట్లు విగ్గగాగిలించి 4 ఇప్పుడు చేను ధన్యాత్ము
డనై తిని, యు మత్తుగ నొక్క_సారి మధురాధరము నుము
ద్దుగొ నెను.

ఉదయమున కే వధూవరుల వివాహము పూరి, యెన
దిం రాని రెడ్డి శానసలు వాలకొండ వచ్చుటలో నాంగ్లేయుల
రాయభారము నాయూరిమంతి "శేఫిరున కందించుటయనియు
నటిదిబు పరిణమించినటును మరునాడు మామాలళఅల్లుండు) సు

ల ణా న్‌ా యం

ఖాసీను'లె మ.చ్చటించుకొ సిరి

లస

మానా de మెడి వెడి వెడి. వెడి తెగి ఎడి.

ఖు సు సు య ఆయా యా యా.

Led ఆలా ఆ ఇందా షా ర భత క లలు నని

SS చు కత కద యత

నేడి దేయరుణోదయము (

4 ల
En కజర్టీల--

(గా. సు)

కనకమ్మకు తలిదండు9లు చిన్ననాటనే గొట్లాలమ్మవ

లన చనిపోవుటవలన ముత్తేవ్వ్య యేయాధార మై పెం చవలసివల
సి వచ్చినది' ఆమె స్వ గా్గామమగు కి రంఫూడీయందుగల యి
రుగుపారుగు వారి యాదరమున నె ననే, ముత్యన్య బుచ్చ
7 పేమచేనై న వేయు కనకమ్ము గక్కిని గారాబముగా. బె
గి ఆడబరితో నాలుగనక్తాసు నరకు చకువుకొని లున్పటికి
12 సంవత్సరములలే చాాయమువచ్చి మిసమిసలాడుచున్నది
తండి) యా నీ సి కంతయు దానే వారసురాళాటచేటతను నింత
యన్నమునకు గుడ్డకును లోటులేని సంసారమగుటచేతను కనక
మ్మ కేలోపము లేకుండ నేయిప్పటివరకు జరుగుచున్నది ముత.
వ్వ బుచ్చెమ్మగారు మంచి తెలివి కేటలుగల యిల్లాలగుట చేత
గడుంగడు జాగరూకతతో మళ్ళుమాన్యములు స్వయముగ
జూచుకొనుచు మనుమరాలిని పోపించుటలోను మంచి విద్యా

షక

బుద్ధులు గఅిపుటలోనా ఏమరక తనకువచ్చిన యా పదలమధ్య
యిన నస్సెయొక కంటితో దుఃఖ:చుచు. గాలత్షేపమొనర్చుచ్చు
న్నది. "పెండేయోడువచ్చిన కొనకి మ్ము వివాహముగురించికూడ
నామె యేశిద్దన హీంచవలసియున్నది కదా! దగ్గరసంబధ మెద్ది
యునులేడు. .నాగరిక మే గతియగుటచే సామర్ల కోటలోనున్న
సౌటివాని యింటగల నొక యువకునికి చ్చి వివాహ.మొనర్చ ._బ
యృణ్నించుచున్నది, కనకము 3 ముత్ర ,వ్వ్యయందు మిక్కిలి భక
కిద్దలుకల్బదై సవాజముగా క్లానమువచ్చినదయ్యు. దనవివాహ
ము 'విషయమె ములే గ వ్వయే నిర రయ సామర్థ్య యు. కలదని మన
సృవకాభాన -మొనర్చెకొని ళ్ళి నూటబు జనుగునప డేల్త నము
నుసిగ్గుతో మృసిముసినగవులతో నోసరిల్లిపోవుచున్నది , తుదకు
'సౌవార్ల కోట సంబంధమే: కుదిరి పరుడు, కామా రావునకు, .వీవా
Fae చ్మ్పిలంపలడి సా. రడి జరిగి
FOUR య.
కనకమ్మ. దండి యెనడి సుధలు. బజన. నవ్రల్రసివచ్చిన
డి: వల స్పువచ్చుచున్న ది -.ఇంటికడనే. యేక ... పాత త్మఘులు
ననలలు నాటకములు పిబంధములు చదువుకొవుచు; -.ఛాజ
చుండోలోో : జదువుచున్న శనమునోనాధుడు, శ్రా మాశ్రావంపించిన
యిజేక ఖండ కొ వ్టృమ్ముల్లు.-బెంకీ పాటలు పొట్టుకధలు,చడిని లో క

“జే

80

బా మొనర్పు చున్నది, శాల ముక్కీతిగ వెళ్ళునని మయొవ్యరనగ
లరు? పారబ్ధవశ మున రామా కశావనకు లాజమండిలో మెడ
దటిరోజున జ్వరమనియు శిండవరోజున మళూ Fete నా
ల్లవరోజున రావా రావు పర నుపదించిశని ము" సహసికతఘ్నీ
bre 3 కనకమ్మకు సలియవళ్ళ్చి Passe
తామ వన్రీక భూ ర్భిల్లి శోషిల్లతనొనర్చి వది= బుచ్చెమ్మ దుఃఖ
మునకు మేర లేదు ఇ(కమంచము దిగ లేదు. కనకమ్మ కాధార
శూన్య మగుచున్నడది. ఇకుగుపెొ గును వారి దయాఫక్ళముశ బం
వంతము శె కనకమ్మ భోజనము నాలు గై దుష్రూటలు ఖొకిపూూ
టగా జపుగచున్న గ్‌. బు చ్చెళ్ళు మనోరో కనున కు మంద తేక
చుదొన్ని రోజులకే కనకమ్మను బూర శా డిక్కు_మాలినదొ
బ్నిగానొనర్చి దివంగత మైపోయినది' కనకమ్మకు భూమ్యూశా
కము లేక 'మొనర్పదగిన గాఢాంధశార బంధుర మైన దుఃఖస
ముదిములో మునిగిపోయినది. తల్లి దండి? భర్య, తుదకు
ముత్యవ్వయు సరమపదించి!ి, 'శానో పదుమూ జేండ్ల పసికూన!
భగ వంతుడు న్నాడనియు నా మెను రశ్నీంచుననియు నివ్వరింళ
నమ్మగలరు?
ని పిక్కయింటి ముసలాయన వెకటశొ(న్ర్రీ యా
దినుండీయు కనక న ము శాతతోసహథ్యాయి మె యాక్రటుంబ
ముఠో చిరపరి చయ వాత్సల్యములు గలవాడగుటచే వెంటనే

వ!

యాదుకోొని కనకము నోదార్చుటథ మాటలేమీయు వినియో
గీంపజాలక తానురురుద్ధదుఃఖ పూరిత గాతు? డై యామెను దన
యింటికి నొంపోయు తాను దన భార్యయు నత్వంత 'పేచూతి'కే
కమున గంటికకెప్పవలె 7 పాడ మొదలిగి, య నేక వురాణగా
ధలామెకు దుఖ" 'పకీమనాల్ల మ పన్వసించుచు డెను ణా కనక మ]
యత్మవారామి యాన్తి = గపడి యొకసారి చూడవచ్చిరి కాని
కంక్‌ీటసా ప్రే పాసపోయిన కూటికింగ యాతురతయేలయ
ని గదించిపంపివై చెను.

చెంకట ఇస్త్రీ కుమారుడు కంకరళర్శ రాజమండిలో
జ వియ్యె చధువుచున్నాడు- నక మ్మయు దాను బొల్భమున
స'డుకొ నెడీవా శే] యేక ₹ థీయుబేకూడను= శాని ఆస్తీ సదర్భ్శ
మున గొప్పభేదమ ౦డుటచే వారికన్యోన్యసంబంధము లెవ్వరు
ను దలపెట్టలేదు- వెంకట శాస్తి కడుంగడు బీదవాడు ఒకప్పు
దు నున్టికూడ నెల్తినవాడు ఇప్పుడు మహోరాజవారి పాపపక
మున కుమాకున కుచితముగవిద్యయు దనకింత యున్నమును స
మభాకినవగుటచే గాలక్నేపమునర్సు చుచున్నాడు, శంకర శర్మ
'పేసంగిెెలవులగుటచే కొన్ని నాళ్ళశే యింటికివచ్చి కనకము
గాధ విని భోరుభోరున నేడ్చీ యామెయు నడలగలదని ధైర్య
ముతెచ్చుకొని యర్యంత స్నేమాతిశేక మున నామె నాదరింప
బొచ్చెను. కనకమ్మ యు శంకరళర్మతో 'చాల్యాంక క్రీడల నా

03
ఓరి

డుకొస్తోదగుట చే నేడరమర లేకయే ' య్యాతనితనే ౫ మెపగబా
న్నాను వెంకటశాస్త్రి భర స ల ముల్లా
= కనకమ్మ యామథ సే కజన్యఅ యేనప్పుడో శు. సోవంత,
యు ' దుఃఖంపసీతయకుండ్‌ 'లోలపదీ"రోపాలుగడి పేను. కనకమ్మ
కంక వేధవముయుక. చెశిత్యము 'ప్పెనవిలె ముంచుకొని వ
చ్యుచున్నద్‌ “త్రకోనోవంతే యు సంఘమున్లా మెక్ళంగార వేష భార
ఉ కోరగేకరింపదు.” ముండ మోయవ లెస్‌. ' డేకు మాలిన * వితం
నువుననకు నాఅన్న “క్కేేలెంయెడల నిసంఘనియమ.' "మటుల
కోసకరింపగలదు! ; శంకరశర్మ "యావ్యవవోర ము * భార్తిగగి
పీకు. తల్లి దం కీల వు నైవరరమువకర్చె . తెధిలు కూ
“చదింపచైజరనీ పూర్తిగ నెతేంగకు: 'కనకమ్మకు పాపమా రానున్న
"యపత్తుగురిరేచి 'వనుంలే య చెలియదు;' తయరీ సై దవసం
'ఛుములో'' సు గాసలోపబకిచ్ల షు పభ్‌యక, బలె “నలిగి వు
కట్‌ స సహీజమునుకొహ నంత్ర అం రనళకువస
యక న పున? పోరబ్టళాలోన్నె COE కళ్ళజుగుటు యే: .అనవ్యగ
: త్రిశపకనీ' యామ్‌ "వి రాళాప్రోరితు వుసకట తముననున్న --'సంక
“ల్వమీ కాప్రనేజేమయు 'విత్రర్యసషయటి లేదు.
“కలకల శీర 3 “జీరిక్లానము?గల- 'యుపకుడగసటచే.శాకకచు3
'కఈూూటింటీ 'శనతర(డేకోకరచా సీస ముగ కనకళ్ళు స్వ. కతంతూ
చ్యావోమనళ్‌ పో రకోతూట 'న్యాతమున్‌ సూచించెను. 'దా

నితో వెంకటా, స్త్రీ మండిపడి శంకరశర్మను బుఎవ్వదిట్టి యిక
నామె యిటనుండిన వాడె చెడుకో యను భయముచేత
నొక నాటిరాతి) కనకమ్మను నెవ్యరికిని చెప్పకుండ బెటకుగొం
పో బు యెక,_డకో పంవీవెచెన, శంకరశగ,) యుదయమున కీ
గా స 2
యావార ిని గుం డెబిద్దలయి చేయునది లేక వెంటనే కనకమ్మ
చాటి టు
మరచిపోయినశ్షే రాదమండి) పయినమె యేగెను,
వికట శాన్తీ కనకమ్మను తనకు నమ్మకమయినవాని
కప్పగించి చామర్ల కోటలో దానియత వారి యింటనవ్పగింప
పంపి. చి వె చెను కనక మ్మకిప్పుకు జ్ఞాన నేతిము వికసించినది. ఆ
గ ఛ్‌ షా
శాలత చిగిర్పినది, శంకరశర్మ తండి తో చెప్పుచుండుట దాను
వి; నదాటచేత వెంకటశాస్త్రి భయమునకు గారణమూ హించి
నతోడనే యామెకు పిపంచకములో నొకమార్షము వితంతు
వులకున్నదని న్ఫురించెను. వెంటనే శంకరశర్మ పరోపకార హా
రీణతకు మనస్సాహ్లాద మొందబొ చ్చెను, తమబండియటు చామ
ర్త కోట సమిోావించునప్పటికింకను నునుజీక టి యుండుట చే తాను
దనతోవళ్చిన యాముదుసలి నిదంచుచుండుట చేతను మెల్లగ
దండిదిగి యడ్డుదారిని బసివి రెడ్డి సతవునకుజని యందొక గది
"లో బృివేశించెను ఉదయమారుగంటల కేగి తనకడనున్న రూ
వా య చిల్లరడబ్బులత' నొన్నిటితో టిక్కట్లుకొని రాజమండీ)
వచ్చి తిన్నగా నాళంవారి స్మతవులో జేరుకొ నిను, శంకరశర్మ

34

యు మరునాడే బయలు చే! రాజమం(డి వచ్చునప్పుడు దారి
లోగల చావుర్తశోటలో కనక మ్మ యాగ వారియింట. వాకబకి
చేసి దా:లోనే ముసలివానివలన కనకమ్మ యట్లుపరారియెన
దనియు సనెకింగి త్వరలో రాజమం[డీవచ్చిచే లెను. స్మతవు లన్ని
యు నెదికి తుదకు శంకరుకు కనక మ్మును నాళంవారి స్మతంలో
కనుంగొన గలెను శంకరశర్శను జూచినతోడ నే యాగది.9+గ
ల కనకమ్మ తేటా౫న దుఃఖావేశమున శంకరునొడిలో బడి కెవ్వు
న కేకవెచి మూరి ఛల్లెను శంకరుడు న| కుథారాన్లుతళో చనుడై
యామె నక్కువ జేర్చి నిశ్చేష్టుడయ్యెను ఒక్కింత తడవకు తెలి
వివచ్చి కనకమ్మ శంకరుని విదల్సు కొనబోయెను గాని శంకరు
డు (భగవత్సంకల్పము మనలనింక విడదీయజాలదు నీవింక
నాదానవేసుమా! యేఆ౪సంశయింతువు?” అనిబిగ్గరగ గాగిలిం
ను కనకమ్మకృతద్ధ తా సూ చకానంద బౌవ్పములళో నాతని
పశ్రస్థలమున నభిపే.క మొనర్చి ఛాహులతల వెన వైచి "జీడి జే
యరుణోదయమని యాతనినోరూరముద్దుగా చెను శంకరుడు ఫు
నఃవున రాలీ8గ వాదికముల సలరించి యోదార్చెను.

వారిర్వురు మూడపనా జే వీశేశలింగము గా రితోటలో
వివాహ మొనర్చుకొని వెంకట కార్తీ రోపానలజ్వాలకు ప్యాతు
లెనను మన రాజావారి యాద రారిశయము గడించి సుఖము
గ్‌ నుండిరని పాఠకులే |గహింపగలరు.

అజ లూ Ba

(నుధానిథ్సి

౧

నన్నా మా తండి యింగ్లాండు చదువుకొనుటకు పంళు
టలో నాతనికి మలేనగొప్పయుధ్రేశములేదు, నేనుబారెట్లాయై
వసానవియే యాతనియాశళ! నేను కతిపయ దినంబులకు బయన
మె లండను జేరుకొన్నాను ఇుదటినుండి యు ఖర్చు మనిషీసి
కాక పోవుటచేతను మాతండి” క్లుప్తముగా మాతిమే ధనము
పంపుదునని నచ్చ చెప్పుట చేతను నేనాకమధ్యతర గతి యాంగ్లో
య కుటుంబముస చిరబంధువుగా జేరుకొన్నాను. వారునిలకెం
తయగునో యంతమాతి మే చావూ పాయీని నావద్దవుచ్చు
కొనుచుండువారు, వారి"కెటువచ్చినా నాగొరకు చేసిన యిత
రచాకరీలకు మాత)ము వేళేడబ్బుముట్టుచుండెడిది. అదియే
వారికి లాభముగా పరిణమించెకిది నేను క్రావ్మాణుడనయి

36

యుంకుటచే "శాఖా హోర మే తినచుండేెడివాడను. మాంసము
తినవలసి యెప్తుకూ చిష్కపడ లేదు మా యింటివారును దివ్య
జాన సమా-జికులగుట చే శాఖాహాకులయి యున్నారు. కోడి
గుంక్షుమాతింిము వారుతినే రారు నేకు ప్రత్యామ్నాయ ముగా,
బంగ భాదుంపలతో కాలశేపము చేసేనాడను, మేమందరము
కలిసి యుడేవాళ్ళము, వారిదంతే శెద్దకుటుంబము కాదు భార్య
భర్య యిగ్వురు కూడుండు) ఇద్దయా కు చేను పి) వేశించు
సరికి 20 యేండ్లున్నవి చిన్నయామెకు 16, యిర్ఫురకు పెండ్లిం
డ్లుకాలేదు. విద్దయా పెళొర కెవకో ఒక స్నేహితుడు వచ్చిపో
వుచుండెకివాడు ఆసంబంధము కుదురు నేమోయని తలిగండు)
లువ్విభ్భూకుచుండేవారు, చిన్నఏ యింకాకురది ఈమె చెండి
గురించి వారిశంతయూవాయీ పొదమలేదు ఈమెశూగా చదు
వుకొన్నది కొంచెము మతవిషయక మయిన యాస్తకలిగి నా
తో మిక్కిలి చనవుగా నాగదిలోనికివచ్చి హిందూమత విశేష
ము లకుగుచుండెడిది నేనుకాగానే చదువకొనుచున్నాను*
-2

ఒక నాటి రాత) పండు వెన్నెలలో పబిడాబౌమోడద వు
వృనికుంజముల మధ్య. ఆమెేరు మేరీ. ఆమెయునేనూ మన
హిందువుల దంపతీ న్యాయముల గూర్చి పిసంగమువచ్చి పి
సరిగించితిమి=

నేను---నీకు మా హందవ ద్లాంపత్వకు-,-+వి కొట్ట బా
ట్లు తెలియవు! ఇ

మేరీ---నీవట్లా అననక్క్‌ ర లేధు, నేను మివురాణమ్య్యూ
న్నొ చదివినాను మాబెసె సెటమ్మ లెక్చనైన్నో విన్నాను. మా
ఉంపత్యముగురించీ న్తాకుచక్క గా చెలియును కనక నేభూ
గోళములో నల్లమిా జేశపుశ్రీలదృప్రవంతులని విన్నాను.

నేను. (ఆశ్చర్యముతో ) రీ! నీవు ముఖస్తుతి యొన
ర్పుచున్నావు మాయాడవా' భ్ళకున్న నిరంధములు పేకువచ్చిన
వని యోచించి చూచుగొనుము నీకు. తెలియగ లదు.

మేరీ... ( చి నవ్వుతో) వితిమా! వచ్చినచో నేనేధ
న్యురాలను. షు లేకుండ భగవంతులి యుహే కాన సా
రోము సృన్థిస్టీతె లకు శారకులయి గృహ లయ్లులయి సర్వవిధము
ల భర్త Se: యట కరాలు. ్రీభాగ్యము మరొక్క_తి లేదని
త్ర కరణ మా నమ్మాచున్నాన .

చేక=(సంతోవమమ తో) నెచ్చలీ! సీయభినందనమూన
కచ్చెరువ బునది నిజముచేత అన్యోన్యానురాగము గలముగళ
వాయినచో మాహైందన దాంపత్యము నీవన్నట్లు ధన్య
మైన బే,

మేగ్‌---అన్యోన్య మనునది స్థిర మెసదిగాదు, స్థిరముగా
నుండుట కూడ నసంభవము, మొదట మనస్సు లగ్నమగు కు
దగిన పరిస్థితులుండిన జాలున్లు తరువాత "ిన్నియొడిదుడుకులు
వచ్చినను దప్పులేదు ్రీపురుషులిర్వురు నొక్క_వ్యకి యొక్క

pre)
sf

యర్థి భొగములనియు నడీజన్మ జన్మే య బ్లుకలియక తేప్పనని
యు విశ్వసించిన చో మిత చిల్లర న్సగగభాఎము లెస్నియు
న్ను అనూచాన మెక పారంపర్య సమికరణముతో నొయుగ
ఫము సుఖీ)చునని నావి శ్వాసము,

ల్లు మే పువ్నో ఫోనులు ఇిసంగించుకొ గాము, నిజ
ము దాచనేల? నాకంటు నాయకే యెక్కు డుచొరివ, చురుకు,
మెబకుపబు కలిగి ఫొదికాలమున కే స్నేహము, మోము దు
రవగాహాొయు కాసె చ్చినది, తసంకక్కా మే తరుచు సందర్నించ
ని హెౌదవుడనగు నేను నిరంతర సామాప్యముతో పురుష వి
వక్షుతెలేక సంచరించునామెకు మోహాంచుటలో నాశ్చర్యము
లేదుకాని యామె నల్టవాడననియుతూర్పువో డన నియు నన్నే
వగించక నున చేశమునకు రాజులయి వాలించుజాతిలో బుట్టిన
దనియు నన్నావిధముగ బేమించి ఇం కీయాడుమని తనంతేట
తాను బ్రతిమలా డ డుట నాక్షనునను నీరు జేసి వై చినటపి పియ్యా!
నిన్ను నేను పెండ్లాడుదును గాని _కె*స్త వమువుచ్చుకొ నజాల న్యా
ఫొసగునని యొక సారి ప్రసంగ వశేమునాననాష్నా మెయనియొక్క.
మనోహర మైన చిరునవ్వునవ్వి వెంటనే మరునాడే యార్యస
మాజములో జేరి యథావిధి సంస్కారములంది షితమా 1 నే
నుహీందువునేనా యని జాలికరముగ నన్నది, నేను నానంన
'బావృవ్లుతీతనయుడ నై ప పిక్క జేరిన నా మెనా శపించి “ వేయ
సీ! యింకధన్యుడ” నని మాత మనగల్లితిని. |

మేము చెన్నపురి వచ్చినాము పెద్ద మేడ యిద్దెకువుచ్చు

రం
వ

కొన్నాయి. నాయన్ధాంగియిప్పు కు మేీకాదు. ఆనెసిరు ఛార
దాటాయి గ మౌ రైక నమ్మ 6 వేం మైళ్ళదూర ము తలి
దండులవదలి నాకొరకు భర్తమిాద వేమా వేశిమున నిష్క_ళం
క్ర Wn దంపతీ స ఖమనుభ వింణె- మని ss
క ఇ కరము కలిగిబోయిగది అమెయ కర, రకం న స్‌ లాటా
కాక! బూర గ్‌ హైందవనాంప్రదాయ త Os ని
తావే తానంద కరమయిున డి. మరియొక చిత్రము! హ్య(ాటబూ
టు సూటు వేసిఫొనివ గినదికాదు అవియన్ని నామె క సహ్య
ము కాబోలు' జూతీయమయిన దుసు.తో నన్నలంక రంచీ కే
రార మేమిరు;ంర ముంటరి7 నున, ప్పుడు ఒమనోవార రావు పం
తులుగారు! ఆనేదినాయొడలు జలదరించి యామె యవ్యాజూ
నురాగమన కచ్చెరువొందుచుండే వాడను చెప్పమర చితిని
++ తలో నేబలవంతముగా మౌ తండి%గారికి ఉత్తరము వాిసీ యెం
తో వీనయవి భేయతలతో వారకోడలి నాటకు అంగీకారము
బడసి నియిన్నది కావున మేము హిందూ బేశము రాగానే మే
మిర్వ్యూరము మాతెండిఫిగారున్న రా జమండీ వెళ్ళి వారీదర్ని-చి
యాళకిస్పులాందినాము కాని మాతంజి)గారు సంఘభయమున
మమ్ములను చెన్నపురిలోనే యుండనియురించుటచే నిపుడిచ్చ
టనే యున్నాము,
ళో
మాశారద పెలిపికేట లెంతటివో చూడుడు! పరక్నిమ
యొనిర్ని యాంధగవు నంటకొములన్ని నేర్చుకొన్నది సాశేవేవి

4(

రుభికర ములో కని పెట్టినది. అడుగచుగసుపకొక హెందవ దప
త్రీ , సాంపిచాయ ము "సర్పుకొని యలవర్నుకొని ప్రదర్శించు
చెండెడిది. పావము విస్త రితో + తినజాలక సయొభ్కొక్కుప్పుడు
జాలిక లిగిం చెడిది ఆఖరున నేనేయెన్నో సారులు నచ్చచెప్పి కం
చములో -తినునట్టంగీక రింప జేసితిని. కాని యొక్కటిమో తము
నాసరచా కనుక మార్చలేదు మేమిక్వుర మొక్కసారియే దగ్గ
రదగ్గరగా గూర్సుండి భుజించెడివారము! ఆహా! సెండ్లిసంబంధ
మున కెంత. దూరమున్న నంతమంచిదన్న నానుడిమా యెడల నా
రక్త మైనదని నే నెతయో నయనా న నేనమాశారద
పేచియొక్తుకు పీ కా రెప్పుడో కాని వెళ్ళేవారము కొము ప%కలక్రు
నూడ్తా౧పత్యవు (కొత్త గానుండి శత నవ్వుటాలకు దిగు
టయీ కారణము కాని నేకుమాశారదఫూరొ గా (పజలక థొ
+రీదయ ముపోయినది అఆఖరునకు ఎంతేగిట్టని వారయినా ఎంతక్ర
యినా యిలగ్నీషువాలే తగుదురు చూడు మాయువతిని ఎట్లు
హెందవ చిహ్నములలో విలీనమయి పోయినదో యనిమా(త
మే యాక్‌ పడజొచ్చిరి తూర్పు పడమర లీతీరున కలు

స్తవని నాపేరాస కాని కొస్సి క తాబ్బముల వ్యవథియున్నదని'
నాభయము! మూ దాంపత్యములో ఏమిలోటా- మాకింకను, గన్చ
డలేదు భగవంతుడు లోటులేకుండ నే జేయుగాక్‌ మొన్ననేనూ
ఫొగ్ర చిన్ని బెడ్డకుకట్లనాడు. ఇ(కమౌ దాంపత్యము చిగురు వె
ట్లెనది.

వ I వ Fa aN
|

యు టం! Ee
WEEE య. | Bevery rrr

జ
జ
అ
:
ల్లి

శీ ళీ ళీ

+0 49 46 అతి శ్వ శ్వ dh శ TT

య.

మానాన్న నాకు బియ్యేవరకు చదువు చెప్పించుటకు
లో ముఖ్యముగా రెండుకారణనులున్నవి, మె. దటిది నేశాక
గొప్ప తహసీల్దారు నౌదున సి రెండవది నద్యఃపలమైన గొప్ప
కట్న కానుకలతో సంబంధము కుదురగలదని ఈగాం తెమ్మళో
ర్కిలు మనస్సులో ఇెట్టికొనియే చిన్నప్పుడు నాకెన్ని సంబంధ
ములువచ్చిన పారదో లేసినాడు, మాయక్క_ల నెండీండ్లకు వూ
న్భములమ్మి యే కట్నమః:లిచ్చినాడు! వున్నవి తాకట్టుపెట్టి నా
చదును సాగించుచున్నాడు, మాబావమరుదులు ముగ్గురు ప
డు దిక్కులానవున్నారు. కలక తా, బొంబాయి చెన్నపట్టణము
లు మూడు మా చెలెడ) అలాయిదాలక వారి యూళ్ళు;
మితో నిజముదాచనేల కలక తా సప క నేచూడ లేదు
బొంబాయి వానిని నేనెరగన్న ఆరెండు ఇళ్ళిళ్ళు గగివావార
ముచేత నావరీక్షల రోజులలోనే జరుగుటచే చేనపోలేదు వా

రలు మళ్ళీ మా చెల్లెళ్ళ కార్యములు వాగిండ్లనే జరిగించుకొను
టవేట మా తండోనాకీ సుముహబూర్శము _వైలుఖక్చుఅగునని
నాచమవు పాడగునని తెలుపనేలేదు ఆచెల్లె డ్రిరువురకు ఏ
మోకొంచెము వీలలు కలీనారస మొన్న మాఅమ్మ యితే రం
ణు ౧ “లీ కూ
వ్యోసినది ఇది నాబంధుగులస్థితి. మాతండి క్రిందటి సంవత్సిర ము
సరసుడెనప్పుడు నేనింటికి వెళ్ళి కర్త జరిగించినాను నేను తిరిగి
యిక్క_డకువచిన్న తేరు వాత మూాకలకతా బొంబాయి బావలు
విలలతోవచ్చి మాఅమన జూచి కళ్ళినారట! ఇకమా శెద్ద భావ
ర —-t ఏ
చెన్నవురిలోనే యున్నాడు, కావున తలుచు చున్నాను
ఏర8కి పిలలు లేరు, మొఅక్క_ చదువుకొన్నదగుటచే జాగత గా
స్త. | రు
చే కాలశేపము చేయుచున్న దీ, నేను పెర! డెన్సీ కాలేజిలో
చదువుచున్నాను, కనుక టి్లికెసులో సున్నాను. మూ బావ
ఛాాడ్వ్యేలో నున్నాడు, ఇప్పుడు నెలకొకసారి వెళ్ళిమూడగట్లు
స షి త్య 6
చున్నాను. నాకు సెళ్ళికొరకు బుద్దింకా పుట్టలేదు ఈనానోప
పరేషనువచ్చి బాపూ కోత్రర నమస్యకు మాకు హత్తించి
'బాహ్మణులమగు మాళకొంపలలో చదువు గౌరవము చంపివే
సినది సంబంధములు శావడం మానుకొన్నవీ ఇట్టియెడ ననాక
నాడు మాలఅిక్క_గారి యింటికి వెళ్ళి మాఅక్క_తో కుశలపిక్న
అక్క_==ఏమిరా! ప్రకాశం వెండ్రిమాట యేమి చేసినాను?

43

నేనుజ=ూ యేమి చేయుమన్నా వు రెండే దేడ్డనుండి యిక్క_డనుండి పో

యినానుకాదా? మనవా 90 తొవ్సన్న te చేకుకుంకేనే

కాని యె సంబంధ ములు దొరుకుతవి?

అక్క---పోనీ ఒకే? మాఇంటి పిక్క_యింటో వున్నవారివిల్లవ

పండ్లాడ రాద రా? వాళ్ళు మనా ళ్ళేనట! చాలాకాలమై ద

ఖీ గొది వచ్చుటచే నట్లు అరవల్లా గున్నారుశాని

నేను--అక్కామనమాటఏమైనావాళ్ల[ు తెలియునా?

అక్క_ == తెలియ కేమిరా! యాస అరవయాసకాని మాట తెలు

= గే మాట్లాగుతారు మనతోయేలాగ్నెాశా _ సంబధము

కుదుర్చుకోవాలని యుందివా శ్లకి

నేనుఎజపీల్ల యెమి చేయుచున్నది? 4

అక్కా యేమి చేస్తుంది నోనగా*పెరుగు. చున్నది 16 యేండ్లు
న్నాయి సమనైాడిం చే మో అంటుంనారు,

నేను అదికాదే చదువుకుంద్‌

అక్క. చదువుకోను చదువుకుంది! హార్మోనియం వీఢేలుకూ
డా వాయిస్తుంది,

శీను===అయి నే నావద్యోగము దొరక్క పోయినా అది మేం
.అయినాచేసి నాపొట్ట పోషీంసుందన్న మౌట!

అక్క_---(నవ్వుచు) మేళ్ళంకర్న నే మే * వయుద్యోగ మైనాచేస్లి సిరిన్ను
పోపీంచగలదు. రా! చూడు! ఆపిల్లను చూపిస్తానని

4+

నన్ను మేడమిదికి దీసుకొనివే గి పిక్క నేయున్నదు ౨

టో ఆరుబయలు ఏీఢేలు వామి ంచుదుకూర్చొన్న పిల్లను

కిటికీకుండా చూపించింది నేను పరగ కాయించినాను,

అనుకొన్నటో రెడ రోజులలో సెళికుదిరి కోవిలళో వి
ఐ హమయిపోయినది చెప్పమురచినాను నూఆవిడ వేకు నాంచా
రమ్మ నాంచారీ అని విలుచుచున్నాను. ఈధ్వాళ్ళిక మావా రెపరూ
రాలేదు: నేనునొక కుటుంబీకుడయిన తరువాత మాకా గొడవ
యెందుకు నెలదాటకుండా మాకు పునస్పంథానముకొడ నెవది
కోని గంహచారము మాఆవిడకు తెనుగు చాల మా టోలకు
రాదు నాకు అరవమసలేరాదు ఇాకమూ గవాండ్ల వలెనే సంచ
రించుచున్నాము. ఇంతవరకు మాకుగొప్పచిక్కు_ తటస్పించ లేదు
శాసినేను వేరింటి శావురముెట్లి చెన్నపురిలోనే యొక -ో
చిన్న నౌఖరీ సంపాదించి యొక యింట అరవ పెండ్తాముతో కా
పుర మోరంభింగి శాను, బియ్యేపగీత్షనుండి జింక్రీకొట్రినదని చెప్ప
నక్క_ర లేదు సర్వనా శాయకోభనమ్మని కాదామరి? మాఆవిడ
సాంబారు కూటుపప్పు చారు తయారు చేస్తుంది నాకిఘభూడూ
అంశుడోకు యెర్యమిర్చి పల్టుకొసి వస్తానంశు సన్న ఏి-రియం
'తెమ్మంటుంది వేసరపప్పంశే కందిపప్పంటు6ది పెరుగుళొం శే
మెంతి పెరుగుకింంద పో చేస్తుంది అచేమికర్మ మోకాని అలవాటు
చొప్పున ముంచేయి(త మజ్జిగపోస్నివెచి యందులో నే సాంబారు

దిమ్మరించి యాగానయం తా కూర ముక్కలతో జురుమంటుం
ది, మన తెనుగునంట దాసికెబ్లూ చెప్పును? వమయినాలంకు
స్కూలులో నాసప్టెక్ట ఆదికాదు నేనుహీప్టక జాగ ఫీ యెరు గు
దునుగాసి యీపాక శౌనస్త్రృము చదువశో లేదంటుంది నిజంచెప్ప
వరదా? నామిద దానికి మిక్కిలి అనురాగము భక్షి లేకపో
లేదు! నాయిప్లమువచ్చి నట్ల' వండవ లెనని రీ" చానిళోరిక కాని
పాపము యేమిచేయగలదు! దానికి తెలియదు నాకుతి నేటప్పుడు
రుచులెంచుటయీకాని వంటతవ్పీలు తెలియదు ఇదియొకగొప్ప
తంాగావున్నది. అఆఖర్కు, మా అక్క_ ఒకవారం రోజులు మూ
యింటికి వచ్చి దీనికి కొంతనేర్పి తయారు చేయగల్లినది, అయి
నా మాఆవిడ మిరియంగలువంచే లశ్నీ శ4పిదముకాదని నమ్ము
చు వంట య0తౌ వల్లకాడొనర్సుచునే యున్నది, మరొక్క
తంటా నాకు వేపటం యిష్టం, దానికి పప్పుకూరలిష్టం, భోజన
మిట్లు*తగవులలో నే పడియుడ మాయావిడకు గాలిపీ కారు
సరదా! నాకు గడిపాము వా'టమి సము ఆమెకు నగలగూ ర్చి
యా సొగసుల గురించియు నాతోకొంత అభి పోయ భేదముక లి
గి నది. ఆవిడని ఫూరి గా తెలుగు స్ర్రీని చేద్దామని తంటాలు
పడినాను గాని ఆఖరుకీ చెన్నవురివాసము నన్నే అయ్యరుని , చే
సివైఛినది వేషములో నేనీ దొరలాగునేయున్నాను, కలశాల
ము మాయావిడ పోరుమూో లాన్ని నాయాస మాటననవ్వడితిం

46

డీ, తీరు. మూరిపోయినవి ఆఖకరుకీ వాటికి మాసంతానము ఫూ
రా ఆరవవారయిపోయినారు వాళ్ళందరూ తల్లీవోలిక, తల్లీ
మాట, తల్రితీరు, దాల్చీ నా పెలంగీయ మణగదో" క్కి నారు,
నేనువాతొమిప్పటికి మనస్సులో తెకుగువాడనే! మాఅప్పలి
ప్పుడు నన్నానవాలు పట్టజాలరుశకాని తలకొన చేశముపట్టిన
మాకటుంబము నేడొక్క_సారి కలసికొన్నచో కలగూరగంప
లాగ మశాటీ, బెంగాలీ, తమిళం, తేలంగీలు కలిసిపోయి ఒకరి
మాట యొుకరికి తలియక మూగ వాళ్ళనలె మాపిల్ల లొండొరు
ల సంజ్ఞ యొనర్చుకొనుచుంళు ముసలివాళ్ళము మేమంతా న
వ్యుకొనవలసి వస్తుంది, దూరభారమగుట చే అయోగమింకాప
ట్టలేదు, పట్టవ లెనని కోరిక నాకొక్క_నికి భాదించుచున్నది.

ర హాహ ర క ies

Munn Ud
2111110112 0000111

ఉలధివాపానొనుననుళననపునోనాభునిననిను ని పను పవన మినిమం ుతానావనాజనలనాలాలా. ంతమెనవునుాలాను అభానాలనావ్రనముననాను ల కనా న న.

తితై శృ ఆస్ట + =ఇగ్టీలా- (= = ఇద్టీలా=- శీల ఇగ్ణిల+ ఇస్టీలా. అస్థీజా- fa చా ఎ కజస్టికా- జీత = జిస్టీకా జీల = శీలా =-శన్టినా+

మాల క్షి :
ఆ
రురు ఛ్రుర్చుం-
(సుధానిధి)

నాపేచెంతో ముద్దుగా గంవెడాసతో మావాళ్ళు వు
హలశ్ష్మీయాని పెట్టినా పు మా నాయనమ్మకు వక నారం వచ్చి
యిక్‌ చచ్చిపోతుంచేమోయుని నాకారవయేటచే ఇండి శి ముచ్చ
టగా చేసుకొన్నారు. అప్పుడేమో నాకు తెలియద్దుకాని యి
ప్పుడు యావకు తెచ్చుకుంకే గుండె గుభేలునుంటుంది. ఆ
యన కాజెళ్ళికి తొమ్మిదవయేడు! వీధిబర్లో కాలాలు చదువు
చుంజేవారు. నిజము చెప్పవద్ర దూ? పల్లకీలో మేముయృభ యులము
మొదటిరోజున గిల్లుకొని రక్కుళొని కొట్టుకొన్నామనే కారణ
మున నన్ను మాఅమ్మ కె యెత్తుకొని పల్లకీపి క్క నే నడవగా
యూ శేగింపు లోంధనము క న స పళ్ళియైనది! మరియై
"జీండ్లకు నేను యుక్ష క వయస్కే మొనాను మాఆయనకు 14వ
వత్సరము వెళ్ళినది? చుకుకుగా నే చదువుకొని నాల్లవ కానులా

నికి వచ్చినారు కానిండి౦కెొ చిన్న వాకేకదా యని మాసాం
డు)నన్ను మాయింటనే యుంచినారు _పనిపాటలన్ని నేర్చుకొ
న్నాను నివ కాగరికత కుటుంబము కాకపోవుటచేత నాకు చ
దువేమా అబ్బ లేదు, కాని చాక్రిపద్దులో “* వెల్లచ్చుపచలు” పకి
సీలని యేమిటో కొంచెము వాీితమసుకు వచ్చినది.
ఎల

నాకు 15 న వత్సరము వచ్చినది మాఆయన కొంచెము
నాగటికట్రిరు తప్పుడు కనక చెప్పుచున్నానుగాని ఆరోజులలో
మగవాని చేకు చెచ్చసర్కి. సిగ్గుపడి చచ్చేదాన్ని! ఆమడదూర
ము వారిపోవటమే ఆ పేరు వినేసర్మి! ఇక్‌ ఆగగూడదని మౌతి
న్మాపోరుమిద మానాన్న మాహామగారితో బోలేకు రంథా
గంఢీలుపడి యాఖర్కు_ సుముహూర్తము కుదిర్చి మాఆయన
తో గలిపినారు. మొరంతా నానోదకులు గనుక నిజము చెప్పు
చున్నాను నేనేఅన్ని విధాల మాఅయల్ని దిద్దుకొని డైపముచేసి
న దానికి వ్యతిశేకించగూడదని మెల్లిగ సంసారము నిలబెట్టు
కున్నాను తల్లిడగ్గర గారాభమా చేసినళ్లు మాఆయన పితీదా
నికి ఆ! డొ! అని గారాముగా మొల్లూడినన్నన్ని విషయముల
వేధించుకొని తినేవారు మొత్మముమిద మాదాంప తానికి లో
"మి లేదుకాని మమ్మలను జూళొన వారంతా లోలోన వారి
లోవారు ముసలి పెండ్లాము పడుచు మగడూ అంటుండేవారు

49

న్నా సరియే యెవరి పాొొరిబమున కవ*. కర లని సరూొనినే
. J ఖాని ఎ
నే మా అగ్మేవారిట మాయాయనకు భూవసతి యెక్కుడున్న
ది కనుక నాఖగీలు వగ గాలకు పంపకుండా పలక్‌ ౧మమె
నా ఆరామవరము'ేనే కేముండి తొ టాదొడ్డి చూచుకొనుచు
గాలశ్లేప మొనర్చి వాము మాఅయనగూడాొ నా కెప్పుడూ పల్ల
తు యెదురాడలేదు, ఈవేళ పాలములోనికి వెళ్ళమంళే వెళ్ళే
వాగు, వదంశే మా నేవారు* పిక్క_గా 9మం తీరానికి చూచి
ది J) థ్‌
వసానని ెండురోజులుందనగానే వెడతానే! అని మారాము
చేసేవారు! నేనూచూచి చూడనట్లు ఒక మాటువద్దన్నా ఆఖరు
కు ఒక పావలాడబ్బులు వైేత్రిలో బెట్ట పంపి జ్యాగత? అల్లరి చిల్ల
ర ముండాళొడుకులు హం7 ము చేసారనినచ్చ చెప్పషం పేదాన్ని
నాకు మాఆయనమిద అనగూడదుకాని ఫుతేిమ
లాగుండేది ఒక్కనిముషమింటికి రావడమాలస్య మై లే విలవిల
లాడేది నామనస్సు మాఆయనప నేనంశు నిజముగా మహో
ెడ్డభయి భక్తీ కూడా వుండేది ఈలాగుననే నేనార్లరను గ
న్నాను, దక్కీనా రుకారు కాని రత్నములు మాణికములు బి
డలు దుక్క_ల్లాగుండేవారు ఆఖరుకిదిగో ఈముగతప్పఆడతప్ప
G9 ౧
యిద్దర్నీ ఈనాటికి భగవంతుడు మిగిల్బినాడు ఇంతవరకు కష్ట
సుఖములు పంచుకొని యిన్నాళ్ళూ అనుభవించాము, నాకు,
ముప్పది యేకఃగ్లు నచ్చినవి మాఆయనకు ముప్పదియూూ డేవయ

రి

స్పు ఆడడాన్నిగనుక అర్గురనుగన్నాను కనుక నేనునిజముగా ము
సలిదాన్నైనాను వెంటు9కలు నరసినాయి! మూ ఆయన కాస
పిండస '్రెవో వనన! కొత్త గ ర్భాదానవు వెండ్ల కొడుకు
తనా టే. కరకు ఆయనకు ere ఎప్పటికప్పు
డు లేని యవ్వనము తెచ్చుకొన ఊోరమ్మ లక్క_లకంకు పోకు
లన్ని చేసుకొనుచు ఆయవమనగ్స్ఫురంజించుకొంటూా నే యః
న్నాను,
4

ఇంతకీ యెక్కడదాపరించి.దోళాని మాయింటి పిక్క
యిండివారి సూరి ముసలిమగశణి మూడునాళ్ళ శే మింగి వేసీ
మూటమ ల్లై తర్గించుకొని బుట్టింకికి చక్కవచ్చింది, దాని
పొంకము పొయ్యిళో బెట్టను! రాజమండీ) కాపరం వెలిగించి
నో కెంకలాగ మాఅఆఅందరికంశ*ు టక్కు_లమారి యె ఎప్పుడు వొ
రిమేడమిద కూర్చుని మా ఆయనకగపడేలాగ హర్ఫ్ళొనియం,
ఫిడేలు, నవలలు, భావగీ తాలు పాడుతుండేది. అంతటితో నా
కొొంపమునిగింది ఇంత భయభక్తులతో నావిషయమై నడచుకొ
ని వి ఏన మాఆయన యెట్లుపడ్డాణోో దల పడ్డాడు! ఒ
క రాతి యిద్దరూ లేచిపోయి. శాజమండీ) బ్రవ్మామందిరములో
"ిండ్లియాడి హూ తపతతు సాకు రిజష్టరీ నోటీసు వాసి
నారు. కిల్లలను బెబ్బుకొని నేను వాటా అనుభవిస్తూ
వుండవలసిందని మిగతానాటాతో తాను తన వెదవపెండ్లాము'

తే

ol

సుఖ పడతామని మా ఆయన వా "సినారు. నాగుండె చెరు వైన
ది. నెత్మినోరు మొత్తుకొన్నాను. ఆయనవంకవారు నావంకొఐి
రు చుట్టాలువచ్చి నన్నో దార్చినారు, అనుకొంకే అఘాయిత్య
మేమోకాని ఆరోజున నిజముగా నాకు వెధవ్యమే వచ్చినట్లు
యేడ్సినాను.' చూచినారా చిన్నప్పటినుంచి నెమ్మదిగా ఇంచు
కొని పెద్దవాన్ని చేసికొని ఆరురు సంతొనముక ని యీవిధముగా
గావురము యీడ్చుకొని వచ్చుచున్న నన్నింత డగాచేసి యా
మాయలమారి వలలోబడి తిదకు కుల భఇషుకూ డా అమిపో
యనారని నేనెతో యేడ్చాను,
ల్‌

ఆఖరు కేంచేయన? నేనే సయముగా రాడమండీ) వ
చ్చి మాఆయల్ని కలుసుకొని బ్రతిమాలి సాకు వాటావద్దని
కాళ్ళ గూడ బడి యినా ళ్ళు పించిన పాపాన్ని నేన పలభిక్లునై
ఆయ నతోడి బేలో కమని వారియిభయులకు వండి వెట్టుచు
వారిసుఖముచూచి యేడ్చినప్పుచే డ్చి పోనీ పడుచుతనములో
నున్న వారినే సుఖపడనీయక సమాదానపరచుకొన్నప్పుడు వ
రచుకొని కాలశ్లైపము చేయుచున్నాను. నన్నంతాచూచ్చి
యివ్పటికి యేమిటో నీవే మహాలవ్ష్చీవంటారు చేను మాత్ర
ర్లు ఈడుగాన్ని విల్లడ్ని పెంట్లాడి అఖర్కు సవతికి చాకిరీ చేయు
చున్నాను కదాయని బాధమాతిము పడుచున్నాను మీరేచె
ప్పండి నాబితు కేలాంటి దో!!

ప%+పంచక మంతా ఒక్క సారి యామూలనుంచి (మా
మూలకు పరికించినట్లయి తే పొణికోటి యంతలోనూ
రువ విభేదము, అందుకు సంబంధించిన మంచి చెడ్డలు గి నంబడు

త

చున్నవి. అందులోను మానవకోటిలో భా ర్యాభర్త్యృన్యాయు
మొకటి దాపరించి య నేక చిత్యపరిస్థితులు కల్పంచుచున్నది.
జద్దలు పెల్లి చేసే వధూవరులకనో్యోన్య ముకుదరదట! వారిలో
జ్‌ చేసుకోబో తె మచ్చుచూవులతో శే, యవ్వనంజరిగి పో
తూందట! అమరణాంతము ఒక్క_రితో కలిసి యుండాలనే నిరం
ధము చాల చోట్ల బాధించుచున్నదట! ఎప్పటికప్పుడు మార్పు
శోవచ్చ్నునంకు పు స్రుపిల్లలు దిక్కు_మౌ లినవారగుచున్నారట! అ
“సలు పెండ్లి యే నలదంశే ఊలతీణములే భూామిపయినగెంచి
పోవుచున్న వట! ఎవరియిష్టము వారిదంకే సంసార చక్ళము

Ct
cio

తిరగడం మానేస్తుందట! ఈగుంటచిక్కులు లక్రోపలకులుగా
హిందూ బేశము లో ఇప్పుడిప్పుడే వసూన్నాయి! కాని నా పెళ్ళి
యిందులో పడ లేను. మాతఠల్లీదంక్చులు వ మాయిద్దరి అనుముల
మిదనే సకాలములో వెళ్ళిచే శారు- మా పూకో స పులు జ
కిదొకరుచూచుకొన్నాము. ెళ్ళినాటికి మాఆవిడప 12
యేండ్లు నాకు 18 సంవత్సరములు? మామట్లుకు మాదాంపత్య
ము నచ్చింది- నేమంగీకరించిన మిదటనే మా వెదలు పెండ్లి
చేళారు. సంవత్సరము తిరుగకుండా మేముభయులము కలుసు
థొన్నాము- కలుసుకొన్నదగ్గరనుంచి నేనొక తమా పా చేశాను
మాఆవిడ చెప్పినట్లు నేను వినేవాడను- దానితో మాక తగా
యిదా శాలేదు. అప్పుడప్పుడు మాఆవిడకూడ నే చెప్పనత్తే
వింటూండేది. ఎటువచ్చిన యా మెఫుట్టింటివిమయములో మా
త్రము నేనే యామెచెప్పినబ్లు నడువవలసివ చ్చేరి! అన్న్వొ న్యా
నురాగము మాకున్నదన్నమాటయే! ఎప్పుడూ వఏవిషయము
లోనూ తంటాలుపడ లేదు- సంసారము చేసిషొనుచున్నాము- A)
డ్లలను కని పెంచుళొనుచున్నాము- కష్టసు ఖములు వంచి కుడు
చుచోన్నాము- లోకంలో ఆడ వాళ్ళక వసరమయిన చదువుమో
ఆవిడకు వచ్చును, నాకూ మొగవాళ్ళకు శావలసిన నాఖరీ చ
దువుసంపా9ప్తమె యున్నది. నేను డో3వారినికొట్టి పట్టుకొని
నచ్చినది ఖర్చు పెట్టి మాఆవిడ సంసారము నడిపించేది. ఇలా

విత్త

వెళ్ళు నున్నది-
: 9
నాఖరీ మూలాల్ని కొందక బంధువుల పిశుచుకొన్నా
ను ఇంతకు ఏబంధువుని వదులుశోవచ్చినా నేను అవిడ, సం
పితించుకొనియే తదంగము నడి పేవాళ్ళము- ఎట్లా గునవదలు
ట కవకాశము లేని మాఅమ్మయొక్క తె మిగిలినది. మాఆవిడ
కు మాఅమ్మలింకే ఆభిమా నమే! ఏమందురా మాఆవిడకు బ
ద్ధక మెక్కువ మాఅమ్మ మంళిపనిమంతురాలు కనక ఈవివ
యములో విడుదల అవసరము కల్పినది కాదు కాని మాఅమ్మ
యే చా లప్రాయత్నించి కోడలికో సంపృతించి రా మేశ్యరము
చక్క వెళ్ళినది. యా మెయాతి) వెళ్ళేవరకు పోరుెట్టిన మా ఆ
విడ రెండురోజులే నాకవండిఇట్టి యేమనుళొన్నదో కాని త
తకాం పుట్టింటికి పోతానని మారాంెట్టినది. పుట్టింటివివయు
మలో దానినాటయే నెగుట యాచారమగుటచే వెంటనే కి
క్కు_రువా సకుండా పంవివై చి వాను. మరునాడదయమే వంటిం
ట్లో పివేశించినాను- గూళ్లన్నీ చక్క పెట్లినాన. బుటలన్ని త
డిమినాన- చెంబుమంతేలు సరెచూచినాను. నా యభిపో
యము మొదలు ఆడవాళ్ళు చేయవంటగూడ చేనేలచేయ లేన
నియే! హరిః ఓమ్‌ అని స్నానముచేసినాను పట్టుబట్ట కట్టినాను
. పొయిదగ్గరకు వచ్చినాను పుల్లలు పేర్చినాను- పాతగుడ్డలతో

ర్‌స్‌

కీర సనాయిలునిండ పొయ్యిల కుక్కి నాను- అగ్గిపుల్ల వెలిగించి
అంటింళినాను భగ్గుమన్నడ్‌. ఆంటుకొన్నదని సంతసించి వీ
య్యము గిన్నెలో పోసి కడిగి తెచ్చుకు నూతికడ శేగినాను.
మళ్ఫ్ళీవచ్చి చూ చుసి! పొయ్యి యప్పటియట్ల నే యున్నది- మ
భ్ళీకిర సనాయిలు పయోగముచేసినాను. కాని ఈగూటు మం
టరాగానే విసరుట న్యాయమని విసరుకర్ళతో విసరినాను.
మంటపోయి పొగ నామ కులే దూరినదిం మళ్ళీకిరసనాయి
లు పియోగించి మంట తెప్పించినాను. తలువు వేయవలెనని
యెరుగను గాలిచేత వచ్చిన బాధయని తిట్టుకొని మళ్చీతంటాలు
పాగంభించి నాను, ఆఖక్కు_ పొయ్యి మండుచున్నడి,
§

అత్తేసరు వెట్టి కూర్చున్నాను. ఏమివండుకొందునని త
ర్కి_ంచినాను. నిన్నకొన్న తోటకూర కనంబడినది, నాకు తో
టహర వులుసుణొణగా మిుష్టము కాని యెట్లువండుటయో తెలి
సినదికాదు ఇరుగుపొరుగువారి నడుగుట అభిజాత్యముగా తోచి
నది. ఈఆడ వాళ్లు తమవంట రహస్యములు మొగ వాళ్లకు .
తెలియకుండా దాచినారనే విషయముమాద - కొక యిండియా”
మాజి కేషజ. చేయవలనీయున్నదని నిక్చఖించినాను నేచదివి
న "కమిప్తీ9 ఫిజిర్సు యీ పాక శా, వ్ర్రవుసమస్య తీర్వ లేడాయని
యొక్క_సారి చదివిన దంతా యానకుదెచ్చుకొన్నాను.! నాగి

ot

క్కడ దీన్ని విడనొట్ట సూత్రము కనబడ లేదు. ఈయోచనా
పరంపరితో పష్యాయ్యిమోదనున్న అన్నవుగిన్నె గుడగిడమన్నది.
నాఅవసరము వచ్చినదని దిరిగి సిబ్బితీయబోయినాను, చేయిచు
రుక్కు_మన్నడి. హీటు చేయగాల్పునని థియీలో చదివినా
పాఫక్టికలుగా చూడకపోవడంవల్ల వచ్చిన లోపమని సర్గుకొని
కాగితంముక్క_లు “ట్టిపట్టుకొని అప్పటికే అకుగుమాడి అజ
సశైపోయిన గిన్నె కిందికిక్సినాను పులుసు పో+బ్లెము. తెమ
లలేదు, అఖర్కు వరిజసళ్‌ ౧౫- యోచించి చూగ్తామని తోట
కూర అంతట కత్రివీటను చిన్నచిన్న చిదువ చిదుపల క్రింద తరిగి
నాను. బూూరైమూూకుడుపాయ్యిమోద కెట్టినాను. నూనే వేసి
నాను. మిరపకాయలు తుంపిపోసినాను ఆవాలు మెంతులు
పడ వేసినాను ఒకఆవగింజ పెకేలుమని నాబుగ్గపెకి వచ్చి గు
ద్దుకొన్నది. ఏమిటని బూ వైమూకుడు కేసి చూ దుసరికి మరికొ
న్ని చిటపట లెక్కువయె నన్ను భయపెట్టుచున్నవి- ఈమా
తివుదానికే భయపడేవాఢిని రేవు యుద్ధంవ స్తే ఆసంగరరంగ
మెహాూాతుంగ ధ్యనితరంగ ములక నిలునగ లననుకొన్నాను
ఆడ వాళ్ళిట్టి చిటపటలోర్పు తారు గనుకనే యెంతటి సాహసా
లృకెన వెనుదీయుటలేదనుకొన్నాను- ఇంతలో పోఫుమాడిపోవు
ట కన్నులబడినది, చప్పునతోటకూగ” అందులాకుిక్కి నోను
చుంయ్యిమన్నది. ముందు పట్లకపోయినా గరిటితో యిటూఆ

త్‌.

టూ అదమా యించేసరికిలొంగి చిక్కి సగ మెపోయినది బౌగా
కదివీ నాను మ ద్దయయినది. జాగ ఏత గ మూకుడు క్రిందికి దితి
పినాను రాతిచిప్పళలో ంతపండు నిళ్ళతో చేసి పిసికిపిసికి యొ
క సోట్యు రేటడుసొాల్యూపను చేసినాను. వీప్పిపా లేసినాను. అం
దులో యీతోటకూరముద్ద పోపుతోపహాపడ వైచినాన - పొ
యెక్కి-౧చినాను. గొంచెము నువుచేర్చినాను. కుచిపచి లేని
యిీపసు పెందుకని వితర్కించుకొనియు వుణ్య్త్రీ పడుచువలె
పచ్చగావుండడావికి కాబోలునని అనుమౌనింళినాను పొయ్యి
తోపోరాటము వితినిమిమము జరుగుచునే యున్నది- ఇందు
కొరకే ఈచాధ పడలేకయే మాఆవిడ పుట్టింటికి దయ చేసిన
దని జాలిపడ్డాను- ఈనా బాధచూచి మాఆవిడ జాలిపడి వీలవిల
యేక్సునని తోచినాహ కన్నీళ్ళువచ్చినా బి! పులుసు ఉడికింది
గుబగుబలాడుతూ ది! పొల్లిపోతూంది! ఏంచెయ్యను? ఉప్పు
ఉజ్జామింపుగా వేశాను మితోనివము చెప్పవద్దు? రుచియెటుం
దోయని కొంచెము గరిటితో తీసి చల్లార్చి నాల్కపయి వైచు
ఫొన్నాను- ముందుచురిమన్న దికాని గరువాత దానివాజా తె
లిసినది . పుడశినములు కలిసినగాసి పులుసు కొద న్నాను - ఉప్పు
పులుసు చేదు పసుపుడి మెంతులదిక దా ఉండనేయున్నది. కా
రం మెరపకాయి టే, తీపి తోటహారలానున్నదని భావింవవచ్చు
ను. కొమ్మతనం యెలాగయని ఆలోచించినాన. గూట్లో దృ

లిర

ష్టిబౌరించాను. ఒకనీసాలో కందిగుండయున్నది- భేషన్నాను-
ప్పెడుతీసి యీోవులుసుళో _నెచినాను- అంతా కలగలిపి
నాను_ తయారయినదని సు లుసువాటంవచ్చింది. దింప లేక
పొయ్యిలో ని కొరకంచ్చులు లాగేశాను- కళ్ళు చేతులు నీళ్ళు
గారుతున్న ముక్కు కళ్ళుక డుగుకొ న్నాన.- కంచం పజబా
ను. అన్నం వడ్లించుకొన్నాను, చిత్రము! నాన్టుదిక్కుల నాల్లు
రకములుగా నున్నది. ఒకచోట బాగాచిమిడినది. 'ఒకి వోట
అచ్చంగా చియ్యుమొన్నవి. మిగత రెండుశవుల కెంకురకము
లగ న ఉన్నది. అన్ని కలగలివినాను, వులుసువోసినాను. వేని
చల్లార్చి & సరినిప్రరి కతుపుకొన్నాను. గీ ధెకునూ నె వేసికొన్నా
ను. హాయి! హోయి! ఏమిగుచిరా అనకొనాన. ఎప్పుకు
నాజన్మ మెత్తి యిట్టిపులుసు చూడ లేదని నిశ్చయపర చినాను_
ఇంతటినుండి వంటవిషయములో మగివా భ్ళాడంగుల మొదా
థారపడ నక్కర లేదనుకొన్నాను. భోదనమ్యయిన తరువాతే
యీజీ వై *లోపడి నె)యిమరీ కా కాసులోనే మగవాళుకు పాక
శాప 'పరీశుకంపల్సనీ చేయకపోతే ఆడంగులుకూడా ఉద్యో
గములు మరిగిన యీరోజఆులలో మగవాళ్ళకొంపలు సరికావ
“నియు స్వగా రాజ్యమునకు ముందు ఈవివయమయము ఆందోళన
మొనర్చి మొగవో ళృకీవంటవాక్కు సంపాదించి తీరవలెనన్ని
తోచింది. ఇంతటిలో మాఆవిడనాకు, నిష్కర్షగా భశాాటలు
లో తినవలసినదని ఆర్హరు పంపినది. నేనింక మళ్ళీవండుకొ నను,

న ను

న్ని

(సుధానిధి)

మా ణ్‌కసం చిన్నప్పుడినుండీ ఇవాలోొ చుుుకయినపిల్ల
యని చేగుపడ్లది- ఈతండి ఇంకట రావు గారు పొగాకువర్నక )
చేసి లశక్షచూపాయిలు గడించి యీ మెకు మిక్కిలి గా రాబము
గా బెచినారు,. తల్లిమోనావ్ని కొంచెము భాదస్త పుమనివీ.
య'పటచే అస్తమానం మాణిక్యమును అదిముబ్టుకున్నావు ఇ
దిమ్ము కున్నావని చితకమతక చాదుచుండంచెత మాణిక్యము
తల్లికం"టు తండిదగ్గలే యెక్కువవేరికిగా జెరిగినది, ఎప్పుడూ
ఇరుగుపారుగువారి పిల్లలతో ఆడుకొనట కితరులయిండ్ల కే పో
వుచుండే.డి. బాలికాపాఠ ఇాలలో చదవడంకూడ నిజముగా తీ
ల్లి యింటిదగ్గర సాధిస్తుంద నే మాణిక్యము సరదాగా వెళ్ళు
చుండేది 'పెండ్లియోడు వచ్చిందని పెళ్ళివుసుగుడి 'బేరగాండి
ప్పుడప్పుడు యోరకంట మాణిక్యమునకు 9 యేండ్లువచ్చేటప్ప

G0

టికే చూట్టం మొదలు పెట్టారు, వెకటాొవు స్వతహాశ సం
స్క్రణాభిలామీయ ము వీలకు ll యేండ్లియినా వ స్తేశాని వం
డ్లిచేతుకూడద న్నాఖాగ్యపోరు పడ లేక వెళ్ళిసంబందా ౨ మం
చివికావని సంబంధములు దొరకక కొన్నాళ్ళు క్రొలున ట్లాడిన
నాలుగు వేలు కట్నమిసానన్నప్పటికి దొరకక తుదకు పట్నం
లో చదువుతూన్న సుదర్శనరావము కిల్లవాడు తేల్లిదండుులు
లేనివాడు- అసికూడా ఆవిధముగానే నాసి యయిన వాడు
ఫీస్కాల"మిద యింతవరకు చదువుకొనుచున్న వాడు చటు
కున సందర్శించినాడు! యధోవిథీగా వెంక ాభు మాణిక్యం
వెళ్ళీ జరిగించినాడు,
షి
సుదర్శనం ఆందమెన వాడే! సృగుణవ-తుడే! మ ణక
మునకు దగినవాడే! భగవంకుడూ ఓర్పవలదా? చెన్న పురిలో
దగిలిన మన్నెవుజ్యరమునకు అశ్రద్ధ జేయు? చే ఆఖర్కు పెండ్లి
యయిన 8 వ మాసములోనే పరమపదించినట్లు వెంకటావున
కు లలి 7 మువచ్చినది. ఇంక ఆలగోలచాలగోలగా దుఃఖస
ముదము వెంకటోవుశారి యింట ముంచుకొన్నది. మాణి
కస్టంకూడ తల్లిదండు)ల యేక్చువిని యేమోయని కొంతయేడ్చి
నది- 9 యేండ్లు గడచిన పిల్ల కొయాప శ్రేమి తెలుస్తుంది. ఇరు
గుపొరుగువారు చాలా పిల్లనుజూచినప్పుడల్లా జూలివడుతున్నా

61

రు! తెల్లియేడ్చుతో పే పిస్పిను శీరశకర్హసము తకువాముగా
ముండ మోపిని చేసినది. బరిచూన్సించినది, తలమవ్వుటగప్నిం
చినది- మా ణీక్యంను మెల్లగా వంటలో మప్పుచున్నది- కంట
దడితోశు కన్నతల్లి మ ణిక్యమును వెధవ్య మనుభ వింప చేయు
చున్నది- వెంకటోనుమాత”ము భరింపరాని దుఃఖ మొందుచు
న్నాడు, గెనమనస్సు అటు సంస్క_రణమునకా యిటు చాడస్త
మునకా యని వేసార్దయ్యాలలూగించినాడు భార్య భయము
మెండగుట చే లోకముయొక,_ దెయ్య్యపుకన్ను భయుంకరమగు
టచే వెరళా వెన్నిచ్చి యీవిషయములో భార్యకు స్వతంత్ర
మిచ్చి తాొనూరకొన్నాడు,
5

మాణిక్యం తల్లిపతిభ చే వంట అెండుపూటలా చేయు
ట కలవాటు నడీనది. వ్యకు రాలయిన నాడు మరల నేడ్పులు
"పడబొద్బలు వారియింట జరిగినవీ- ఇప్పటికి తనగతి యొక న
యిశత్యము చాళ్ళాగ్యము తెలియవచ్చినది- లోలోనదావా
నలము చెల రేగినది. తనయాడువార లేయను మాటలేల? తన
తల్లిదండు)లే రాతివూటల పడక గదులల+ జేరి తన్నవతలి వ
సారాలో బండుకొన బెట్టు టాలోచనకుబౌరి మాణిక్యం హృద
యాంతరాళమున జగత్తునకయి హిందూమతములోని యీదు
రాచారవ్రు మత్తునకయి తహతహవడుచున్నది. కాని యేమి

62

చేయగ లదు? ఇంతకు 'చేలయగు నబలహాహో ప పంచకము
మూతి షమంతెసవ ea గా గలదు? తనగ తి కేడ్వుట వొక్క
శు చేతనయినది. మన 8 పద్మము ముకుళించి తిరిగి మళ్ళీ గా
ఖా ధకారమున నరసిపోయినట్లు తలచుకొన్నది- ఇక విధిలేక
గాతు)లు గాలశ్షేపమునక యి తండిగారి గ 9ంధ భాండా గార
మున గల తెన%స నవలలు నాటకములు చదువుఖొనుచున్నది.
చాడివినకొొలది తనహ్నదయము కొంచెము వికసించినబ్లు కొంత
మరిమళించిన+అ యొక కొంత మరల ముడిచికొనిన్న " నపశ
పదల్గీనడి- ఆంధిపతిిక చదువుట గూడా నారి జేరినది- ప
పంచవార్శలు తెలియుచున్నవి- రాజమండీలో వీ కేశలింగ
ముగారివితంతు కరణాలయము- శ్రీపంతులు గ రినర్గంతి పల్సిశ
లో జదివినది. ఆ ళాలతచిగిర్పినది- బుడిబుడి ప్రొకినది-_ ఆల
మున్నది ఆవేశము గల్పించినది + శబుద్ధివిశ్చయనరచుకొన
లేక తెటుపడీనది- తండిఏతో గూడ చెప్పహపూడదాయని
సం'జేహీంచినది_ ఆఖరుకొక రాతి) తగిన ద)వ్భసహాయముతో
బయలు దేరి గయిలెక్కి వెళ్ళిపోయినది-
4
వితంతు శరణాలయములో మాణిక్య యు చదువుకొను

చున్నది. తన్నిర్వామతులు వెండ్లింపయళ్న ములు ' జేయుచు
న్నారు. కాని వరుడేడి? పంతులు పరమపదించిన తరునాత "వ

G63

ర లంతగా మందుకు వచ్చుట లేదు. అయనను మాణిక్ళమే త
గుళిద్ధతీసికొని సలా న్యేషణ మారంభించినది ఎటు? నోజూ
గోదావరిగట్లుపయి వీ కారు మొదటి కృత్యము. వోనుగుపతి)క
లస్నిటిలోను భావగీతములువాొసి హృదయస్థంబగును దేశము.
లోకమునకు 'వెలిబుచ్చుట రెండవసాధనము. సాంఘీకోప న్యా
స వేదికలపయి గొంచెము వక్త తా గరిమ ప్రకటించుట
మూడవది. ఈమూటియందు మో ణిక్యం మంచిదిట్టమలి వది!
మాణిక్యం భావగీతికలు చదివిన మహోవ్యాప్షి జెంది (పతి వాని
నోట నలగారుచున్నవి గాళిషి కారులోన నేకుల వచ్చి యీమె
తో స్నేహ్నముకై |పయత్నించిరి, ఆమెమ్మాత మొక్కి.ంత
లోనే చనవియ్యుక వారివారి మనః పవృత్తుల కనుగుణ్యము
గా (పసంగించి వెళ్ళినోవుచున్నది- శాన రామారావను బి
య్యే విదార్థియొకడు నిరంజరము వెంటనంటినా డు! ఏదో (ప
సంగము గల్పించుకొని గాలివీ.కారు తుదవరకు వచ్చెడువాడు!
ఆతడు భారకవియీ భారత పష త్రికయొక సారి అదృష్టవశమఃన
ఏరియుభయుల గీతిక లొక్క_వుటపయినే దగ్గరగా గలిపి ము
(దించినారు రామారావునకు సందుదొరికినది ఆనాడు గాలివీ. "
కారుల* వారు వివికపజేశము (పాపి ంచినగోడనే రామా
రావు! నెచ్చెలీ! మనల నుభయుల భారతి కలువుచున్నదని.
నాభి పాయముగనన్నాడు! మాణిక్యం సిగ్గుచేత దలవంచుకొని

(4

“భాంతి యఖండ దయాస్యరూపురాలు!? అన్నది. రామా
రావు చటుక్కున యామె మృదుమృణాళము లోని కరపల్లవ
ము (గహీ'చి ముద్దుగా నెమ-మాణిక్యమును చేరజని | వీ మా
భగవల్సెంకల్పము గౌర వేరనిమ్మన్నది._ రామారావు ఇందులకు
అరాగాకుణిత సూర్యభగవానుడి సాక్షి” యనుచు నర్ధాశేష
మొనర్చి "మోవి. మోవింగలికినాడు*

రామాగావు నూణిక్యముల వినాహముఖార్సి పిక
లన్నియు వేనోళ్ళ బాగడినవీ. ఇళ్ళినాడే రామారావు బియ్యే
ప్యాసయినట్లు తేంతివచ్చి నది. ఇక నంతయు నా నందమే!
మాణిక్యం తండి? 'వెకట్రావు ఆఖర్కూ. భౌక్యవద్ద నేవదలి ఫు
తికా పే పేను వే మాణిక్యముకడ నే యున్నాడు! తల్లిమా తము
శయింబవళ్ళా యింటబడీ భ రను ఫుతికను బడదిస్టు చు తన
స్వర్గవమార్గమున కడ్డుపడుదు రేమోయని దూరముగానే నో
మూలకపటిఅన కొనచు వచ్చిన డల్లావతము కోసం పాపపరి
హరములకొరకు ఖక్చు కెట్టుచు గాలశేస మొసర్చు చున్న ది-
ఇదంతా వెంకటా)వు అమాయకత్యముగాకపో తే ఆమెనట్లావ
దలివేస్తాడా? అని ఇరుగుపొరుగువారు అనుకొన్నారు- తల్లి
మోతిము కంఠములో పొణముండగా మాణిక్యమ.ను
త్రమించలేదు! భాదస్తభుముద్ద నే బ్రివ్మా యామెగ- చేసినాడ
ని ప్రజలు నిశ్చయించినారు,

Le
(ై
రై
(డై
(7
C3
3
(J
(గై
క
(౬)
C7}
hh
iD
(7 న.

Ne
ల
వల్లో!
య
(౧౫
లే
|
pf
ర్‌

ఫా 2222

ష్‌
||
¥
క
క
క
ఆ
క
J 47
స
tic
ళ్ళ
ఆీ'
ళ్ళ
ళీ
ష్‌
ళీ
«1
జీ
క
J

(సు ఢా నిధి

- రామారావు పంతులుగారు యెమ్మే బియ్యె. హ్యాసె
నారు మెటి)క్యులేవనలో నగడు మొదటితరగతిళో నుత్తీర్లు
డగుటచే నతని మామగారతని తరువాయి విద్భకంతకు తానే
ఫూచిపడుదునని సిద్ధపడి పెగా 2 వేయు కషామిచ్చి బంగరుబొ
మ్మవంటి తనకునూ శ్తెలిచ్చి వివాహ మున ర్చెను ఇతడు బియ్యీ
లోనుండ గానే భార్య కామాక్షమ్మ వ్యక్తు రాలయినది వెంటనే
భార్యాభర్నలు కలుసుకొన్నారు, చెన్నపురిలోనే కాపురము
వెట్టి విగ తాచదువంతా రామౌరావు పూరి చేసినాడు కొమాశ్నీ
చాల యందగ త్తె సుగుణవంకతురాొలు పేేమరాశి మహోయిల్లా
లు భర్య నెలప్పుడు దైవమువలె జూచుకొొనగల్లిన పరమభకు
రాలు శామారావును మహాధీ శాలి గొప్పజేశభక్తుడు భా

bf

ర్యామరాగతత్సగుడు, ఒక్కవిమేషమును భార్యను వదలి యుం
డజూలడుం అట్లని చదువే మరకుండ సక )మముగ కా లేజీకి వెళ్ళు
చు బీశ్ర లన్ని యః నశిమమునగడ లే ర్పెను. యిగుగుపొరుగు
వా నెల్ల రాదాంపత్యమువూచి మిక్కిలి యానందపడుచున్నారు
కప్పును రామా రాన్రపంతులు గారు ఈపట్టణముస బల్లకట్టి న్లీడరీ
పారంభిరచి నారు, కాని, చదువుకు అదృష్టమునకు సంబంధము
లేకపోవడంచేత భగవంతుడింక రామారావ్రనకు వావాగారి
యాశయ ముదప్పినది కాదు,

శామాశ్నీ కీయు తండఏగారి యగగ్గిహాకీకపుచూ నము
లయిపోయినవని తేలిసిసశోడనే భర్య వె గొంచెము. విసుగు
దలపుట్టినది. వంట దామస స్వయముగానే చేయు మున్నధగుటచే
నప్పుడ ప్పుకు కొంచెము గొణుసట విసుగుట మెతి వడ్గించుట
యేక్చుట పొరంధమైనవి. పావము శామాక్షి యు దేకమిందు
వలన మగడు వరికొంత క్రంద్లత్రో నార్జన మొనర్చునని యూ
హాకాని మరేయితర కారణమునులేదు, రామారావును సంగతి
గగహీంచి పోసి మేకై నా నవుఖరీ సంపాదింతుమాయని యో
చించెను, కాసి తన బ్ఞాహ్మాణజన్ట చాల చోట్ల నభస్టంతర వడి
యాతనికోరిక లీజేర్చినది కాదు: నానాటికిగృహకో భతగ్గు చున్న
ది. మామ వెంకట కొ క్రీ మొన్న నేవచ్చి విస్పసో దె పోరంభి
చి చివరకిశ నెంత మాత్రము శాసాదుకోనజాలనని సృష్టకుః

67

గజెవ్పి చక్కళ్ళను కడి పెడు చచువున్నద్‌. ఏమిచేయు౪_? అ
డవిగాసిన వెన్నెాలయగుచున్నది. తుదకు గు స్టనకుబకీయు డి
శామాశ్షీ యే సావాసించి తన మెడలో వస్యవులమ్మించియు దళ
పోవణ సరుపు చున్నది వేయియూప్యము అనగ శ్‌ పట్టణ వాస ములో '
నెన్నా ళ్ళాగును? కామాథ్నీ తనయింటప9 వేశించి యక మిం
చుచున్న పెద్దమ్మను కన్నులారాగ ౦చి కన్నీకుగార్చుచున్నది
రామారావును నిరంతరము ధ్యానా యత్వడై డీలుపడి జబ్బుపడి
బెంగతో మంచమెక్కెన! క్షబ్బు స్నేహితులు చూళి వెళ్ళుట
యేకాని యెరిగియుండియు నొక చిల్లుగన్వ సహాయ మొనర్చిన
వారు కారు. కామాశ్షీ మెడలోగల యాఖునగ నానుకూడ
చేడు బజూరెక్కినది రామారావు కంటతకి పెట్టుకొని భార్య క
జాలికరమఃగజూచి నిబ్బూర్సు విడచెను, అక్కడికి ఖక్పులేని
ఖూనీ వెద్య మేచేయుచున్నాడు చప్పిడితిండితో చన్నీళ్ల స్నానము
తో రుగ్మత మావుకొనజూచుచున్నాడు. భార్యయు భర్మతో
చొటు చప్పిడి పొొరంభించి భర్హకువలసిన తొట్టిస్నానమువగై
రాలు స్వయముగా జేయించుచున్నడి. ఎన్ని తగ్గించినను అపో
వాసపుఖరక్సు 'దట్టుబండలె దెరుగుచునేయున్నరి,

ఈవీవమర రావసో రామానావుమామ కలరావచ్చి
చనిపో మెనని తంతివచ్చినది, కౌమా శీ యెబ్లు వెళ్ళగలదు? క
టికి మంటి౯ా కేథారగా నేక్చినది. ఇక్క_డనుండియే తండి) కళ

ts

ఛారలుళొ దర్పణ మొనర్చినది: అక్కడ కామాక్షీ సవ£త)
చనిపోయిన భర ఫ్రశేవము వే వల్లువాయ.౦చు”ని యున్నలొ
శాలి ౧
నులొస్కుు పుళింటిక్షి నౌల్లవ వాడే తల్లి) చుకొనిపోలి.న దసి ఖు
బురు హషలిసినది. ఇక్కడ రామారానురోగ మిపీషజార్హ చే
మరింత 'బెడిద మెనది. లోకులు నోళ్ళు నొక్కు_కొనుచున్నారు
0. ల 3

పాప మెబ్లాపరిణమి :చునోయ ని కామాశ్షి చెవులబకున శ్రేయా
సాడుచున్నారు, కామా శీకొడలు క్రంపర మెతు చున్నది. గాం
మారావు స్పృహగప్పియున్నాడు. పశిలొపీంయచున్నా డు.
తొంగిచూచు దిక్కు_కూడ లేక య హా రాత్రములు భర
వాంచముకడ కడవలకొలది కన్నిటితో గామాశ్షి ఘొపీంచు
చున్నదో

ఇట్టిసమయమున నఠాత్తుగా నర్గ రాతి ఏధితలుపు తట్ట
బడినట్లయి కామౌొన్షి తలుపుదెజుచినది. వెంటనే యొకవ్యకి
వది శా శేమమా అనుచు లోనబి) వేశిం చినాడు! శామాకీ ఆ
వ్యక్షినిజూచి ఆనవాలుపట్టి “రావోయి కృవ్లమణార బావా
యనిలోనికిదీసికొనియేగి సమస్తమును కన్నీటితో విశదీఠరంళా
నది. కృష్ణమూర్తి కామాక్షి మేనమా మకొడుకు కలక తాలో
నొక క ర్మాగారమందు యింజనీయరుగా నున్నాడు. రామారా
వును, కామాళశ్షీనిజాచి యాతనికన్నులు చిల్లులు పడ్డ, కడవలవ
లె సీరుగార్చినవి ఒక్క_తడ వట్లనేయుండి వదినా! 'విచారింపకు

69

అని ఖెటికివచ్చి ఆరుంర రాౌత్రయిన నొక ._తెలి వెన డాక్‌ ర్నుర
డం ర a LD)
స్పించి వీధిలోనే యాతనిచేతిలో నొక నూరురూప్యములనోటు
పడ్నవెచి ..జూగిత్ర! ధనమునకు వెనుదీయను పాొొణరశ్షణ
'మొనర్పుమని హాచ్చరించి లోనికిబివేశ-పెళ్లును. డాక్టరు రో
౬ ఇ

గినిబరీశ్షించి యింజత్సనువగ్లై రా మహాపయోగము లొనర్చి
తెల్లవారుసలికి వామాచాన్రనకు స్మ ఎలి తెప్పించును కృష్టమరా
రి ఒక్కమా టలో కామాక్షి! సర్వవిధముల వాసరాయిచ్చి '
యనుశ్రణము రోగిని కుటుంబమును తానే పరికించి కాపాడు
చుండెను, కావమూన్నీ యొక గసారియే యళు9కర ణములతో
శ్రీమన్నారాయణ పదారవింద ధ్యానతత్పరమై నమస్కరించె
ను వారమునాటికి రామా రావు పక్క పిగూర్చుండగల్లెను. కృ
స్ట్వమూర్ని విషయమైన కృతజ్ఞత జూవుట యెట్లా యాతనికీ గో
చరించి “కృష్ణా! కృిప్లాయని వీలుచుచదుండెడి వాడు క్నవ్షమూరా
అ యనుగ్ళహించి? అన్నా! క్రైర్యమవ లంభింపుము భగవంతు
జే సమస్తవిధముల రతశ్తకుడు నీకునాకు వీధిలోగలమనకంళు
దీనగనమైన కుక్కకును తండియని పాచ్చరించెను, కామా శ్షీ
భర్త కారోగ్యము కలుగు చున్నందులవ సమయమునకు
తనరక్కసంబంధకుడే యిట్లుదెవమై వచ్చినందులకు లోలోన సం
రసించి భగవంతుని మావార్మ్యమారయుచుండెను,

70

రామాళఠాపు కులానాగా సృృషమూ ర తో డాాయింగు
వ
హాలు” పడక కుర్చీలపయి ఫూర్చు. వయి శోస్ట్యజరువు చుం జను

కావా్ని సమాపమున నేయుండ ఎ రిమాటలు నీవచున్నది.

యే
రామా ---క్కు! స్‌ పులు మగువగ లను
కృప --అన్నా! నాషీలేముళ్నడి, భగవత్క_బాక్షము
శాకపో బునచో నీళోశ తాంగోము విధ్యా గంధము లేని నేను నెం
కు వేయికూప్యములుక భృ భూ దుచుండుట యేమి సీ విట్లగ చాట్లాం
దు పేమి/ ఇంతయు భగనంతుని చేయునము*
రామొ__వౌవాలిటికి చావా! నివేదెవమని నానమ్మ
కము
తగునా?
ఇటు అన్యోన్య బహూక రణము ₹$నవపి ఆరాతి) కష
6... గాని
డు కొలక తా వెళ్ళదలచుకొ న్నాడు రామారావు సుఖనిద+
పొందుచున్నాడు తెల్లవారగట్ల కావచ్చినది కృష్ణాకు పియాణ
సన్నాహమె కామాన్ని పడకటిలుకడ నిల వదినాయసని మెల
al (o (a) ఆభ
గబిల్చెను కామాక్షి తటాలున లేచివచ్చి కృతబ్ద తా సూచక
ముగ చిరునవ్వునవ్వుచి చావా! పియాణ మేనా! యన్నది
కృష్ణ వదినా! వెళ్ళకతప్పదు శాని సీకొక మా టచె
ప్సి పో చెంచిగిని.

౮

కామా---ఏమిఓ బావా!
దృష -- నేను నికు మేనబానసని ని వియెరుంగువు? చే
నింతవరకు బొహ్మచారినవి కూడనీవు ెలిసపొనియున్నావు?
కామా సంశయము తో) బాను మొదట నాతిండి
నన్ను నీక వ్యయతి ౧చుటయి మాతిండి యడుదగులుటయు
నాతరువాత సీవు కలకి తా లేచిపోయి నేటి కే యిఓ వచ్చుటయు
నేనకుంగ కేసు!
కృష్ణ = కామా శ్రీ ! ఆవివాహమల్లు తప్పిపోవుట యేన
స్నిబ్లు బ హ్మచారి నొ"నర్పినది, అయినను జుబ మైన దురా
లో చనతోనిన్నిట్లు కీలువ లేదు. శ్లమించుము ఇప్పటి కే నేను
మహాకర్ణ క మెన చే9మతో నాహృడయంత రాళమున నిన్ను
బూకించుకొనుచన్నాను. కాని *సంనారసుఖమున కాసంత
యు నడ్డు రాననీకొకప్పుడె న నిట్లు సహాయమె నీ మెప్పువడో
యుట మే నాపరమార్గము మెప్పువడయుటలో గూడ తుచ్చ
కామేచ్చకాదు. దై 2 విక వృేమాతికేకము, ఇదిగో ఈనాలుగు
వందలును సవద్దనుంచి తగురీతి భర ను రక్షించుకొనుముః
నీకు భ్‌ ర్త యే దయివము ఆతడిప్పుడిట్లు డీలుపడినను ముందుముం
దు గొప్ప క్తీరి గాం చగలడు. మూాదంపతులు న్‌ యు. సు
ఖంతురుగాక! కాని వూ కేనభావ జన్మా.శరము వరకిశే నిన్నా
రాధించుకొనుచు జేవామోడ్సునని నమ్ముము యిందుకు నీవు

72

చేయునది లేదు ఇదిస్యీకరించిన జాలునని యానోట్లు ఆ మెచేతిని
జను, కామాశ్నీ యిదియంతయు నిదివర కీ యూహీొంచినను
ఈతడిట్టు వెడలగప్క_నని యరుంగదు కనుక నిర్భ రాశ్చర్య
ముతో ఆనతశిరస్క_యెకవోహ్లా శుుధారలతో నాతనిపాదముద
డుపుచు బలవంతముగా దన చేతనుంచిననోట్లు నాల్లు స్వీకరించి
“బావా! దమివఘుున మనివార్యముసుమూ. అనినూత్రమన్న
ది, కృష్ణుడప్పుడే వీధిలో నున్నాడు? కామాశ్షీకి సెలవుసెలవ
నుచు నాతడు వెకలిపోయెను*
ర్‌ 3

రామారావు స్టిమితపడి ద్రెవవకముల దగుమాతివు
టాదాయము రా వ్రారంభింపగాపదముని లదొ )క్క_కొని కా
మాక్షితో గాఫుర మొనర్చుచున్నాడు, కామాశక్రీ యు ననుక్ష
ణము శ్రీకృష్ణునివలె కృష్ణమూర్తిని దలచుకొనుచునే యున్నది,
ఈమానసిక పరిణామము హెందవనీతికి భంగ మేమోయని
యొక్కొక్క సారి నేవగించుకొనచునే యున్నది, కొని కృథ్భాని
ంచావింత సహాయము, ఆవింత బవ్మాచర్యిము, యావింత
సంభావణములోని ప్రతిజ్ఞ మాత్రము మజుపునకును
శాలేదుం అ

“కొన్ని సంవత్సరములకు కృష్ణమూర్శి కాశీఘట్టములో
శొకసాయాన్నామున నకస్మాత్తుగా మరణించెనని వార వచ్చి

గ

జీ

~~

C4

శామా.్ని వాం సాం గాన ల వాళు గిన నని గాంటఖాగు దో

జులకు కలకతా. సిటీ వె సస్ట్రోటు కృష్టమూర్షి తాలూకు
10 వేల రూపాయల విలువగల నగల యావదాసి యు వాని
విల్లుపకారము కామాక్షికి పంవినెచినాడు ఇప్పుడు మాత
ము కామావ్నీ దుఃఖమాపుకొనజాలక గోడు గోడని బావక్తె
దుఃఖంచి రామారావుతో తానారాత పూనగ్రచ్చినట్లు కథ
నంతయు జెప్పి వెచెను. తుద కాయిద్దరును సంపితించుకొని
యీపట్తమున నాధనముతో నొకశరణాలయము కృష్ణమూర్తి
పేరుతో నాతనిగివ్యముతో నెలకొల్పితమ యాదాయములో
సరిగా నాల్లవవంతాశర ణాలయమున కేనెలకానెల యిచి
తామేస్వయముగా నడుఫవుచున్నారు. అదియే యీయూరంగ
ల శ్రీక ఎ్రవ్షనితంతు శరణాలయం,

సంఫూర్ల ము తి

శప

| ౨ 54/1